Haber Detayı
05 Mart 2014 - Çarşamba 10:05 Bu haber 1350 kez okundu
 
Dünnedä insannarın yaşamasında migrațiya olayları herzaman periodik olarak er alêrlar.Yaşamak erini sık diiştirmeklär uurêêrlar çok halklara. Sebeplär bunun için türlü-türlü: cenklär, sert baskı yapan kuvetlär, inan, rejimä baalı kırlatmaklar, taa uygun hem raat erleri aaramaklar h. b. Bölä güç atlamadı gagauzları da. Türk dilli etnos ortodoks inanınnan çok sıra er diiştirmää zorunda kaldı. Geçti 200 yıldan zeedä, nicä gagauzlar Bulgariyadan taşındılar, büün artık çok bileriz Ana tarafımızın tarihindän, ama hergünkü tanışmaklar, buluşmaklar – eni detalileri açıklêêr.
BİZİM ECEL İSTORİYALARIMIZ Haberi


   1925-26-cı yıllarda gagauzlar taşınnmışlar Üülen Amerikanın devletlerinä. Elbet, uzak yolculuu yaparkan, kimileri kaybetmişlär aralarından yakınnarını. Gelip Braziliya, Urugvay, Argentina taraflarına, onnar zor çekeräk işlemişlär tarlalarda, büütmüşlär kofe hem başka çiftçilik mallarını. Zamannan göçmennär, biraz para toplayabilip, toprak almışlar, ev hem ranço edenmişlär, kabletmişlär bilgi, üürenmişlär eni kasaba zanaatlarını. En başta, sözleşmelerä görä, bizim insannar sade tarlada işleyäbilärmişlär, sora zamannan durum diişmiş. Ozamandan geçti 90 yıla yakın. Gagauzlar erleştilär oralarda, uzak hem yabancı erlär onnara Ana toprak oldu artık. Oldular Braziliya vatandaşları, ama kendi küçük Besarabiya topraklarını, Gagauziyayı, unutmadılar. Çoyu gagauzça biler şindi dä. Romın okupaţiya zamannarında çoyu insannar taa ii yaşamak aarama neetinnän kırlamışlar buralardan uzak hem hiç tanınmayan taraflara…

   Bu annatmamızda açıklayacez Baurçu küüyündän Slav aylesinin Braziliyaya migraţiyası için. Sanêrım, bu kısa annatma istoriyamıza eklenecek, çünkü her devletin tarihini düzer kasaba, küü hem elbetki her insanın ayırıca yaşaması...

Födor Nikolaeviç Slav (1938 d.y.) – “Maurdi Mitinin Kolinin çocuu Todi”

   - Bän tamannadım artık 75 yaşımı. İleri çok kiyat yazdım çiçu İliyaya Braziliyaya. O kendi aylesinnän 1925-ci yılda Braziliyaya taşındı. Onnarlan bilä kısmetini aaramaa gitti benim ikinci çiçum Nikulay da. “Maurdi Miti” aylesindä vardı 7 kardaş, onnardan dördü düüştülär Birinci Dünnä cengindä, ikisi orada yaralandılar. Bän kendi bobamdan işittiydim, ani hepsi kardaşlar istärmişlär başka erä gitmää işlemää. Ama komisiya, ani ayırarmış işçileri, pek saalıklı onnarı bulmamış da hepsinä aşırıya gitmää deyni viza vermemiş. O üzdän sade 2 kardaş aylelerinnän hem başka baurçulularlan, satıp kendi evlerini, varlıını, gitmişlär bilinmeyän, tanınmayan uzak devletä. Kimileri akıllı yapmış, brakmışlar evlerini senselelerinä, hesaba alarak, ani geeri dönärselär, yaşayacek köşeleri olsun.

  Uzak yola hepsi senselelär gidänneri geçirdi trenä kadar. Trennän İtalyan portuna kadar “Triesta” gittilär, sora da gemiylän çok uzun zaman denizdä hem okeanda gittilär, taa San- Paulo kasabasına kadar.

  Çoyu bizim insannar dayanamamışlar yabancılıkta kul gibi işlemää toprakta. Benim Nikolay çiçu bir yıldan sora kendi aylesinnän geeri döndü. O annadardı, ani yolda ölenneri atarmışlar okeana suya. Taa sora çiçu nedänsä pişman oldu, ani brakmadı orada büük oolunu, çünkü Besarabiyada taa kıtlıktı, zorluktu. Kimi gagauzlar sınaşamadılar oradakı kurallara, lääzımdı üürensinnär portugal dilini…

  Ama çiçu İlya Slav – “Maurdi Mitinin çocuu Lişka” – kaldı orada heptenä. Becerdi sınaşmaa, hem ilk karısının Annanın ölümündän sora eni aylä dä kurdu. Onnarın vardı 5 uşakları: Pötr, Vasiliy, Födor, Matröna, Mariya. Hepsinin orada oldu taa ikişär uşakları. Çiçu İliyanın çocuu Petri (1915 d. y.) çok yıl işledi dermendä, sade bir klası romın şkolasından vardı. Te o bana taa ölüncä hep kiyat yazdı. Pek istärdi gelmää bizä musaafirlää, ama o yolculuk hep uzardı, ölä da gerçekleşmedi. Benim ayläm onunnan yazışardı taa 1974-cü yıladan. Bobam Nikolay yazmaa- okumaa bilmärdi, onun için orayı kiyatları bän yazardım.

  1974-cü yılda bana yavaştan kulamaa söledilär, ani bän kapadayım bu kiyat yazmak işlerini uzaktakı senselelerimä, neçinki bu pek kötü işä varmış nasıl dönsün. Ozaman, Sovet Birliindä, KGB pek dikkatlı kontrol edärdi yazışmaları. Hepsi kiyatlar açılardı, onnarı incelärdi devlet korumanın adamnarı. O beterä karar aldım başka yazışmamaa. San-Paulodan da kiyatların gelmesi kesildi, çünkü benim çiçu (1889 d. y) hem onun oolu Petri (1915 d. y.) öldülär. Onnarın uşakları da 2-ci, 3-cü kuşakta, sanêrım, pek istämeerlär buralara gelmää, gagauzçayı da bilmeerlär elbet.

   Benim arhivimdä var çok kiyat, angılarını kablettim San-Paulodan Peti çiçudan. Onnar bana pek paalı, anmak için. Aklıma getirerim, ani Peti çiçunun vardı kızı Anna, o bankada işlärdi hem oolları Murilyo hem İlya. Onnar artık 3-cü kuşak olêrlar benim senselelerim bobamın tarafından. Bilerim, ani uzun vakıt yaşadılar San-Pauloda, adresi da tutêrım. Taa sora onnar evini sattıllar da başka erä yaşamaa geçtilär. Orasını bän bilmeerim.

   Taa aklımda tutêrım, ani 70-ci yıllarda bir çadırlıyka, Evdokiya Jelezoglo, geldiydi musaafirlää oralardan da seläm bizä dä getirdiydi, annattıydı benim İlüşa çiçum hem Peti çiçum için. Birkaç ta patret bizä verdiydi. Taa bir göçmenin Manastırlı soy adıydı, o da seläm getirdiydi bizä çiçulardan. Var birkaç patredim, angılarını koruyêrım hem inanêrım, ani nezamansa Allahın yardımınnan buluşmamız gerçekleşecek. Bän bunu pek isteerim.

Konstantin Kurdoglo

Kaynak: Editör:
 
Etiketler:
Diğer Fotoğraflar








Yorumlar
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
En Çok Okunanlar
Alıntı Yazarlar
Komrat
Çok Bulutlu
Güncelleme: 28.03.2018
Bugün
- 16°
Perşembe
- 15°
Cuma
- 10°
Anketler
Meydan! gazetası nasıl olmuş?
Komrat

Güncelleme: 28.03.2018
İmsak
04:33
Sabah
05:59
Öğle
12:27
İkindi
15:56
Akşam
18:43
Yatsı
20:02
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Galatasaray
54
0
6
3
17
26
2
Medipol Başakşehir
53
0
5
5
16
26
3
Beşiktaş
50
0
4
8
14
26
4
Fenerbahçe
48
0
4
9
13
26
5
Trabzonspor
42
0
6
9
11
26
6
Kayserispor
41
0
7
8
11
26
7
Göztepe
40
0
8
7
11
26
8
Sivasspor
38
0
10
5
11
26
9
Yeni Malatyaspor
34
0
10
7
9
26
10
Akhisarspor
34
0
10
7
9
26
11
Bursaspor
33
0
11
6
9
26
12
Kasımpaşa
31
0
11
7
8
26
13
Alanyaspor
28
0
14
4
8
26
14
Antalyaspor
28
0
12
7
7
26
15
Osmanlıspor FK
27
0
13
6
7
26
16
Gençlerbirliği
27
0
11
9
6
26
17
Atiker Konyaspor
24
0
14
6
6
26
18
Kardemir Karabükspor
12
0
20
3
3
26
Arşiv Arama
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı