Haber Detayı
10 Kasım 2013 - Pazar 12:04 Bu haber 3723 kez okundu
 
AVDARMA KÜÜYÜNÜN 450-ci YILDÖNÜMÜ KUTLANDI
Sentäbrinin 20-dän 22-dän Avdarma küüyündä geçti büük yortu, angısı baalı küüyün 450-ci yıldonümünä.
ONEMNİ Haberi


   Yortu başladı cumaa günü küüyün liţeyindä bilim konferenţiyasınnan «Avdarma –450 yıllık istoriya. 1563-2013». İgnat Kazmalı, konferenţiyanın baş koordinatoru, açıkladı bu oturuşun  konţepţiyasını. Belli oldu öz neet: göstermää küüyün istoriyasını 1563-cü yıldan büünkü günädän, dayanarak istoriya uzmannarın aaraştırmalarına, angıları yapıldı maasuz bu konferenţiya için.
İstoriya hronologiyasına görä en ilkin sesleyicilär tanıştılar türk tarih aaraştırıcısının Alper Başerın monografiyasınnan «Bucak tatarları (1550-1700)», angısına görä arhiv dokumentlerindä Avdarma küüyü seftä anılêr 1563-cü yılda. 500 sayfalık aaraştırma çalışmasında, türlü ofiţial kaynaklara dayanarak, Alper Başar annadêr Bucak topraklarında nogay tatarların yaşamasını, soţial-ekonomika kanonnarını, nogay küülerin kuruluşunu hem merkezlän baalantılarını. Bulgariyadan bilim adamı İvan Gradeşliev kendi dokladında argumentli gösterdi, ani küülär Üç Orman hem Kir Ahmed osman dokumentlerindä razgelerlär taa 15-ci, 16-ci asirlerdä. Ozaman taa bu küülerdä yaşarmışlar hristiyan türkleri – gagauzlar. Aaraştırıcı belli eder, ani Avdarmaya gagauzlar geçmişlär bu iki küüdän. O verer harakteristika osman sistemasında Üç Orman hem Kir Ahmet küülerin etnoreligia, demografiya hem soţial yaşamasına.
Anılmış rus bilim adamı, nogay Ramazan Kereytov kendi sözündä en ilkin nogay halkın adından kutladı küülüleri bu çok gözäl yortuylan. Kendi aaraştırmasında o açıklêêr, angı istoriya sebeplerin beterinä nogaylar lääzım oldu braksınnar bu toprakları hem nışannadı, ani bu halk bu erlerdä şansora ikiüz yıldan zeedä yaşamêêr, ama büünkü günädän Bucak topraklarında onnarın izleri belli. Bu – türlü toponimnär, küülerin, çöşmelerin, meraların adları. Avdarmalılar da korumuşlar adı, angısını küüyä vermişlär tatarlar.
Moldova Bilim Akademiyasının uzmannarı, gagauzoved G. Kışlalı hem onun eşi açıkladılar hem gösterdilär slaydlarda o dokumentleri, angıları baalı gagauzların Basarabiyaya göçmesinnän.
Çok  meraklı informaţiyayı anılmış romın profesorun, asker istoriyası bilgilerindä doktorun Georgiy Nikulescunun dokladından «Avdarma. Pagini din istoria militara» («Авдарма. Cтраницы военной истории») verdi Avdarma küüyün muzey direktoru F.İ. Marinov.
Konferenţiyanın hepsi materiallarınnan var nicä tanışmaa Avdarma küüyün muzeyindä.
Avşam saatlarında hepsini avdarmalıları hem küüyün musaafirlerini Kultura  evinin açık meydanına topladı kendi gözäl türkülerinnän Moldovanın anılmış türkücüsü Nelli Çobanu.
İlerletti kultura programasını Rusiyanın anılmış türkücüsü, kompozitoru, çok tekstlerin avtoru Vitaliy Aksönov hem grupa “Artel”.
Yortunun ofiţial açılısı geçti ertesi günü Kultura evindä, angısında pay aldı üüsek musaafirlär: Moldovanın premyer-ministrusu İurie Länka, Türkiyenin Baş bakan yardımcısı Bekir Bozdag, Bulgariyanın, Polşanın, Vengriyanın büük elçileri, elçilär, Moldova parlamentinin hem Halk topluşunun deputatları, Gagauziyanın Başkanı Mihail Formuzal, Başkanın yardımcıları.  
Üüsek musaafirlär kutladılar avdarmalıları bu gözäl yortuylan. Moldovanın premyer-ministrusu Yurie Länka kendi sözündä adadı, ani gelän 2014-cü yılda yol Ferapontyevka – Avdarma kaplanacek asfaltlan. Ofiţial paydan sora musaafirlär tanıştılar küüyün istoriya muzeyinnän, neredä fotolarda, istoriya dokumentlerindä, evelki tertiplerdä yaşêêr küüyün istoriyası. Ama en pek dalgalattı musaafirleri gezi küüyün acı köşeşindä – Memorialda, neredä kara granit taşlarında yazılar açıklêêr avdarmalıların hatalı ölümnerini türlü istoriya olaylarında: üzlärlän kayıp cenklerdä, binnärlän vakıtsız ölüm kara hastalıktan, sayısız ömürünü kaybedän aaçlıkta...
Üülenä karşı avdarmalılar hem musaafirlär toplandılar Yozakay çayırında, neredä bulunêr anılmış Tatar çöşmesi, angısı şansora dörtüz yıldan zeedä hepbir kurtarêr yolcuları susuzluktan. Bu çöşmeyi evelki tatar stilindä düzmää deyni  teklif edildi nogay uzmanı – Nejdet. Bu çöşmä – iki evelki halkın arasında bir baalantı. Buna  büük hatır güderäk, şiridi kesmää hak verildi nogay halkının ooluna R. Kereytova hem gagauz kızına Kasım Agafyaya (o kırk yıldan zeedä korumuş tatar çöşmesinin toprak truba parçalarını hem türlü evelki tatar donaklarını).
Açılıştan sora tatar yaşamasını sansın diriltti yarışlar uşaklar arasında eşeklerdä,
Delikannıların arasında  da – beygirlerdä. Bu çayır sansın enidän evelki yaşamasını duydu hem herbir siiredicidä hatır uyandırdı halkımızın istoriyasına. Yarışı evelki zamannara yaklaştırmaa deyni, hepsi pay alannar (10 küüdän) yarıştı kaltaksız. Geçmiş zamannardan büünkü günä çevirdi siiredicileri Moldovanın aviamodelcilär komandası. Hava düüşlerindä Evropa çempionu İgor Bereketin hem Ukrayna çempionun A. Popovicin yanısora gösterdi en üüsek klas becermeklerini gagauz Kazayak küüyündän Aleksandr Danç.
“Sabun şişireklär teatrusu” («Театр мыльных пузырей») Odesadan maasuz en küçüklerä deyni hep bu gün saat üçtä gösterdi kendi çok şen bir programasını.  Uşaklar siiredicilerdän ilin dönärdilär  programanın personajlarına, dayma diiştireräk biri-birini sţenada. Onnarın herbiri çok hoşlu kaldı bu unudulmaz gösteridän.
Bir inanılmadık baaşış gibi oldu o on bin siirediciyä, ani Gagauziyanın herbir köşesindän bu gün toplanmıştı Avdarmaya, sţenaya Nadejda Kadışevanın çıkması.Bütün Dünneyä anılmış rus türkücüsü donattı bu gözäl avşamı: kapladı herbir canın herbir köşeciini kendi gözäl sesinnän, yalpaklıınnan, sözlerinnän. Eşlik ederäk ona, sansın göktän yıldızlar, sţenaya çıktı «Золотое кольцо»  ansamblinin oyuncuları, angıları yardım edärdi eniycä annamaa, duymaa, kabletmää diil bir sıra seslenmiş türküleri.   Yortunun üçüncü günü başladı buluşmaktan Rusiyadan istoriya bilgilerindä doktorlan, nogay Ramazan Kereytovlan. Kendi sözündä o annattı, nicä büünkü gündä yaşêêr nogay halkı, açıkladı onnarın problemalarını, kulturada ilerlemelerini. R. Kereytov söledi, ani o çok dalgalandı ondan, ani gagauzlar diil sade unutmêêrlar, ama çok hodul duyêrlar kendilerini ondan, ki evelki türk-nogay topraklarında  büün şansora ikiüz yıldan zeedä gözäl yaşamalarını kurêrlar. O şükür etti, ani avdarmalılar korudular diil sade küüyün evelki tatar adını, ama nogayların başka yaşamak izlerini dä: tatar çöşmesini, armut aacını hem başka işleri.
Buluşmanın sonunda küülülärlän  barabar paalı musaafirimiz baş iiltti Memorialda o avdarmalılara, kim hatalı kaybetti ömürünü ikiüz yılın içindä. Сuvap sözü gibi oldu Avdarma teoretik liţeyindän üürenicilerin yortulu programası ana dilimizdä.  Sölendi gözäl sözlär, şiirlär duuma küüyümüz için, çalındı türkülär «Tatar çöşmesi», «Avdarma»...  Küçük klaslardan uşaklar havezlän eşlik etti türkücülerä halk oyunnarınnan.
     Üülen saatlarında binnärlän siiredici toplandı küü stadionunda. Burada Moldovanın hem Rumıniyanın uçak hem paraşüt sportçuları gösterdilär bir unudulmaz aviaşou. Bakmayarak hava durumuna, angısı pek  zorladardı başarmaa göktä gösteriyi, sportçular yaptılar bir inanılmaz gözäl şou. Lüzgär kuvedini enseyeräk, onnar  gösterdilär en üüsek pilotaj figuralarını.
  Bu gün kendi on bininci paraşütlan atlamasını gerçekleştirdi Evropa hem Dünnää çempionu Sergey Zinçenko. Göstereräk büük saygı sportçuya, avdarmalıların adından ona verildi bir şannı gramota, angısına görä o oldu ilk, kimä koyuldu ad «Avdarmanın saygılı yaşayanı»  Yortunun bitki avşamı siiredicileri kendi programalarınnan sevindirdilär: genç moldovan türkücüsü Natalya Gordienko, Rusiyadan grupa «Kabriolet» hem Aleksandr Marţenkeviç, grupa «SunStrokeProjekt» .    Her gün kultura programaların sonunda gökü  Avdarmanın üstündä kaplardı inanılmaz gözäl feyerverk. Onun türlü renkli, figuralı şılakları, sansın insanın mutlu üreendän çıkıp, gökü sarardılar, doldurarak umutlan, ani Avdarma küüyün var diil sade 450 yıllık istoriyası hem gözäl büünkü günü, ama aydın gelecää dä. İlya, Dmitriy, İgnat  Kazmalıya büük saygı göstermää deyni, şükür etmää hepsinin avdarmalıların adından bu yortu günneri için hem hepsi ii tarafa diişilmekleri için,  angılar bitki yıllarda yapıldı duuma küüyümüzdä, sţenaya  türküylän «Kardaşlar» çıktı küülü çalgıcılar. Türkünün peetlerini yazdı  avdarmalı yazıcı T. Marinoglu, muzıkasını – avdarmalı N. Tumba, çaldı – genä avdarmalı, S. Uzun. Türkünün derin maanalı lafları sansın  açıklêêrlar Kazmalı kardaşların yaşamak filosofiyasını, küüyümüz için daymalı düşünmeklerini, duuma erlerinä bütün ürektän sevgilerini, istemelerini yapmaa taa ii herbir avdarmalının yaşamasını: küçüün hem büüyün, ihtärın hem gencin, ananın-bobanın:
«Hadin genä, kardaşlar,
Küüyä varalım,
Anayı hem bobayı dolaşalım...»
Ama herbir avdarmalı biler, onnarın küüyä gelmeleri mutlak baalı nesoysa eni yardımnarlan. Aldıynan esaba hepsini, ne yapılêr onnarın tarafından küüyümüz için,  annêêrsın, ani neredä dä onnar bulunsalar, onnar hepbir yaşêêrlar bizim problemalarımızlan.
    Küüyün herbir yaşayanı  adından taa bir sıra bütün ürektän şükür ederiz bu ölçüsüz yaptıkları için! Saa olunuz, uzun ömür sizä!
Gün-gündän vakıt geçer alatlı.
Kıpımnar olêr yıllardan paalı.
Bu dünneyä geliner bir kerä,
Canımız kalêr iiliklerdä. (Türküdän «Kardaşlar»)

Materialı hazırladılar:  
Todur Marinoglu,  Elena Karamit

Kaynak: (İHA) - İhlas Haber Ajansı Editör:
 
Etiketler:
Yorumlar
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
En Çok Okunanlar
Alıntı Yazarlar
Komrat
Kar Yağışlı
Güncelleme: 13.12.2018
Bugün
-3° -
Cuma
-11° - -2°
Cumartesi
-6° -
Anketler
Meydan! gazetası nasıl olmuş?
Komrat

Güncelleme: 12.12.2018
İmsak
05:48
Sabah
07:20
Öğle
12:15
İkindi
14:36
Akşam
16:59
Yatsı
18:24
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Medipol Başakşehir
33
0
2
3
10
15
2
Kasımpaşa
26
0
5
2
8
15
3
Antalyaspor
26
0
5
2
8
15
4
Beşiktaş
25
0
4
4
7
15
5
Yeni Malatyaspor
25
0
4
4
7
15
6
Trabzonspor
25
0
4
4
7
15
7
Galatasaray
25
0
4
4
7
15
8
Atiker Konyaspor
21
0
4
6
5
15
9
Sivasspor
21
0
4
6
5
15
10
MKE Ankaragücü
20
0
7
2
6
15
11
Bursaspor
19
0
4
7
4
15
12
Göztepe
18
0
9
0
6
15
13
Akhisarspor
16
0
7
4
4
15
14
Alanyaspor
16
0
9
1
5
15
15
Kayserispor
15
0
8
3
4
15
16
BB Erzurumspor
14
0
7
5
3
15
17
Fenerbahçe
14
0
7
5
3
15
18
Çaykur Rizespor
11
0
6
8
1
15
Arşiv Arama
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı