Bugün - 19 Ekim 2017 Perşembe
Foto Galeri
Video Galeri
Biz kimiz
Reklama
Gagauz Şarkıları
Aza Ol
 Bize Ulaşın
www.meydangazetasi.com Logo
-
Hava Komrat °C
Haber Detayları

ÜÜRETMÄK UURUNDA ZAAMETÇİ

Kaavi hem doorulukçu öndericilär Koruyêr diil sade varlık durumunu, Ama insanın terbiyedilmäk uurunu da. V.A. Jukovskiy

KULTURA Haberi - 24 Kasım 2013 Pazar - 23:46
Kaavi hem doorulukçu öndericilär
                                                                            Koruyêr diil sade varlık durumunu,
                                                                            Ama insanın terbiyedilmäk uurunu da.
                                                                             V.A. Jukovskiy
Resmi küçültmek için üzerini tıklayın...

                                                                            

 Bu üüsek yaşamak örnekli lafları, birä-bir olur uydurmaa bizim anılmış vatandaşımıza.

Oradan bän, oradan,

 Nerdä çalışkan insan,

  Nerdä çöşmelär kendi

                                                    Ayozlu sucaaz verir.

  Güüs dolusu hoşluklan deyärdi Mina Kösä, bildireräk bu dört sıracıklan kendini, metederäk vatanın büülü tabiatını hem yorulmaz metinni insanını.

 Cömert hem dinmäz, halkına hatır güdän peetçi, yazıcı, üüredici, terbiyedici, Gagauziyanın Şannı Vatandaşı Mina Kösä, bu yıl saa olaydı, tamannayaceydı 80 yaşını.

  Mina, grek dilindän – ay, olmalı Allahtan, o bu adı taşısın, zerä nicä ay aydınnadêr geceyi, ölä bu adam da aydınnattı halkını kendi yaşamasınnan, yaptıklarınnan. Sanêrım, yok insan Gagauziyada hem diil sade buralarda, ani bilmesinnär bu şen üzlü, açık ürekli, hesaplı insanı.

 Annadardı anası, Fedora Konstantinovna (anılmış türkücü, hakına peetçi – çalardı evelki uzun balada türkülerini): ”Mina büüyärdi açıkgöz, çok işä meraklanardı, mayıl olardı bizä sıradan görünär işlerä, çok sorardı. Herbir işi sevärdi yapmaa sırasınca, bitkiyädän, makar vakıtlar zordu, dolaşıktı. O taa küçüklüündän çekilärdi üüredicilää. Kendi şkolada üürendiynän okumaa, geldiynän evä, oturardı küçük kardaşınnan sobanın üstündä da dayanıklı üüredärdi onu da okumaa”.

Bu ii tabeetleri, sevdayı, Mina Vasileviç geçirdi bütün diil uzun  yaşamasından, denk nışan koyarak, göstereräk sevgisini kendisinin hem duuma erinin arasında.

                     Esmercä topraam, sarmaş,

                  Canıma sän pek yaklaş –

                                                           Ko bölä biz kalalım

                                                           Dünnesindä Allahın!

Bu sıracıklar açıklêêr onun duygu bütünnüünü, sıkı baalantısını Ana tarafınnan, angısını o hiç bir kerä bilä koparmadı, diiştirmedi mayıllı, zengin başka yabancı memleketlerä. Pek çok zaamet döktü,  çalıştı kendi örneklerinnän, yaratmalarınnan kaldırmaa halkımızın kulturasını taa üüsek uura, zenginnetmää literaturayı, kaaviletmää adetleri, terbiyetmää sevgi Ana dilinä, Vatana.

Onun yazalı altından çıktı geniş tematika diapazonunda yaratmalar, hertürlü yaşamak renklerinä görä. Duygulu şiirleri pak hem temiz, nicä duruk kaynarcadan sızêrlar, onun şayır kemençesi Bucak kırların gözellii için çalêr, gagauzların käämil çiftçilii hem çalışkannıı, ölçüsüz sevdası için Vatana, anaya, sevdasına, hatırlı insannara.

Belliki, onun sivri bakışı altından geçmäzdi yaşamanın kusurlu erleri, insannarın prost tabeetleri. Onnarı o üzä çıkardı literatura kahramanınnan, “Cümbüşçü Vaniylän”. Çok işlär onnar aktarardı uslu, yıldızlı avşamnarda: yşamak için hem dünnedä yaşayannar için.

 Optimist olarak, Mina Vasileviç inanardı, ani zor vakıtlar geçecek, da ileri dooru gelecek o aydın gelecää, neredä olmayacek er prost tabeetlerä, kıskançlaa, çok görmeyä. Onuştan da onun yaratmalarında kırmızı çiziylän geçer terbiyetmäk uşaklara: sevsinnär Ana topraa, tanısınnar aydınnık dünneyin gözelliini, korusunnar hem sevsinnär Ana dilini, ana-boba evini, hatır gütsünnär büüklerä, korusunnar adetleri, dostluu, yapsınnar iilik h. b.

 Bir bölük artistik yaratmalarından kaarä, Mina Kösä, Kosti Vasiliogluylan barabar çıkardı klastan dışarı üürenmäk kiyatları  2ci – 3cü klaslara deyni hem  4cü – 5ci klaslara deyni.

Ama isteerim sölemää, ani bu zengin yaratma varlıını üzä çıkarmaa, ona verilmedi maasuz vakıt, o yaradardı  siirek aylak kıpımnarda, ani kalardılar temel çalışmasından kaarä. Ecel düünükleri biraz persengeledi üüredicilik zanaatında çalışmasını, ama neredä dä çalışmasa, o gösterdi üüsek insannık duygularını, işini başarılı yaptı.

195-ci yılda konuldu işlesin Hırtop avşamnık şkolasında, bir yıldan sora, 1952-cidän 1955-ädän, aldılar askerlää – evä döndü leytenant. İki kerä aylık yaptıktan sora kaldırdılar kapitana.

1955-tä  askerlii başardıynan, girişti üüredicilik zanaatına kendi duuma küüyündä Beşalma ediyıllık şkolada. 1956-da girdi üürenmää Kagul pedagogik uçilişçesinä, neredä gösterdi ii bilgilerini hem üüsek intelektual duygularını, şaşki hem şahmata oyun yarışmalarında regional uurunda kazanardı ilk hem ikinci erleri, angısını gösterer metinni yapraklar.

Başardıynan üürenmeyi 1960-cı  yılda, genç üüredici döner kendi küüyündä çalışmaa başlankı klaslarda. 1961-dä  geçirerlär şkola direktorunun yardımcısı, neredä başarılı çalışêr 1968-ci yıladan, bu zamannarda başarêr Kişinövdakı Devlet Universitetindä istoriya fakultetini.

Onun becerikli ustalıını, terbiyetmäk uurunu, üüsek intelektual duygularını hesap alêrlar ”yukardan” da 1968-ci yılda ayırêrlar partiya sekretarı “Pravda” kolhozunda. Üüredicilik zanaatına da brakêrlar altı saat haftada. Bu uurda çalışêr 1973-cü yıladan. Bu zaman aralıında çok faydalı işlär yapêr küüyä hem küülülerä dä.

Büünkü gündä çoyu üürenik insannar küüdän anêrlar Mina Köseyi tatlı laflan, çünkü, hakı varkan, çoyunu yardımnamış, yollamış üürenmää üüsek şkolalara. O pek çalışardı, ki küüyümüzdä olsun kendi üüredicilerimiz, agronom, injener, doktor h. b. bilgili insannar.  1973-tä  Mina Vasilyeviçi koydular şkola direktoru hem vardı saatları istoriya predmetindä, sonda pek büük havezlän götürdü gagauz dilindä urokları da.

Bän isteerim biraz annatmaa kendi aklıma getirmeklerimi. Mina Vasileviç vakıdında oldu üüredicim, sonda şkola başı elindä çalıştım. Hem bu söz dizimi faydalı üzä çıkarmaa deyni, küü içindä insannarlan, ani islää bilerlär bu anılmış insanı, onun elindä çalıştılar – onnarlan sözleştim, onnarın da duygularını açıklayacam.

Sanêrım, nicä artist, yazıcı, resimci var  nicä olsun sade vergili  insan, olä üüredici dä, önderci  dä. Bu vergilär Allahtan cömert konmuştular Mina Kösenin yakasına.

Üüredici olarak, o girärdi klasa, nicä bir yortu: şen, güleräk bakışlan o selämneşärdi, sölärdi bir cümbüş, yada sorardı bir bişey diil uroktan, sora çekedärdi uroo. Açan sorardı birinä evdeki işi, seslärdi kuşkulu, kayıllı kafasını sallayarak – sansın seftä işidärdi bir eni haber, metedärdi. Bu tabeetinnän, o havezlendirärdi diil sade kaavi durumda üürenicileri, ama yufkaları da. Belliki, klasta vardı zulumca uşaklar da, angıları pek ii laftan annamazdı, onnarı, sıra geldiynän, takazalardı. Ama onun yola koyması, çıkardı, nicä boba takazalaması – üfkesiz, fenalıksız.

Pötr Alekseeviç, kolhozda 40 yıl buhgalter işledi, şindi kazanılmış dinnenmektä, annadêr:

“Dördüncü klasta Mina Vasileviç bizdä klas başı oldu. Biz, nicä taa çoyu çocuklar, biraz şımarıktık, onun uroklarında seslärdik, ama kimi uroklarda yapardık şamata. Onuştan bir kerä braktı o beni uroklardan sora, oturdu yanımda da bir boba gibi nasaatladı beni.  Bütün yaşamama tuttum aklımda onun nasaatını, ondan sora bän giriştim üürenmää sade üüsek notalara. Taa o gelärdi kimär kerä şkolaya bıçikletaylan, kim islää cuvap edärdi urokta, verärdi dönmää biçikletasınnan. Bak biçikleta ozaman siirek kimdä vardı, o bizä nicä şindiki “Mersedes” görünärdi. Ne sölemää, bu saygılı insan braktı benim canımda bir sıcak hem  silinmäz iz”.

Bän dä hiç yok nicä unudayım, açan henez çekettim üüredicilik zanaatında çalışmaa, şkola başı olarak, Mina Vasileviç geler oturmaa urokta. Bän sakınmaklan, dalgalanarak nası-nicä yaptım ne kurduydum planıma, urok sa taa bitmedi,var taa birkaç minut, pıksa bän işimi bitirdim! Burada bana yardımcı oldu o, kimdän bän korkardım. Şen üzlän, sansın bir meraklı yortudaymış, çıktı klasın önünä dä metetti o üürenicileri, kim islää cuvap etti urokta, nesä sordu, söledi – urok ta taman bitti.

Uroon analizini yaparkan, o sıravardı geçti uroon örümesindän, buldu urokta okadar faydalı işlär, kolaylıklar, ani kendim dä inanamaardım (bän sä sanardım tuz düüyeceklär tepemdä), sonda söledi bir-iki kusurluk, angılarını  hesaba alarsam, uroklarım  olaceymış en üüsek uurda. Bän havezli kanatlandım. Başka uroklara beklärdim onu havezlän, çünkü görsün, ani onun nasaatlarını aldım hesaba... Onun sözündän esärdi usulluk, ona çekärdi annatmaa herbir sayıklamanı, kahırını, zerä o becerärdi seslemää hem  akıllı, yalpak boba  laflarınnan daadardı  senin kahırını, nicä dumanı.

Annadêr başlankı klaslarda üüredici Valentina Semönovna:

“Açan bizi yolladılar Beşalmaya,kam düşünmeyä vardık, acaba nesoy insannara düşecez?

Ama geldiynän,biz usullandık, zerä Mina Vasileviç kabletti bizi, nicä paalı musaafirleri.

Erleştiktän sora da dayma gelärdi, dolaşardı, sorardı ne lääzım, gücendirmeer mi birkimsey,var mı ne iyäsiniz, sobanız tütmeer mi? Şkolada da meraklanardı diil sade uroklara hazır olmamızı, ama saalıımız için, kefimiz için dä.

Uroklara analiz yaparkan, hepsinin arasında açıklardı  uroon  sade ii tarafları, sonda, yalnız kaldıynan, sölärdi, nesoy doorutmaa kaçırılmış kusurlukları. Büük insannık vardı onda, biz yabancılıkta hiç duymadık kendimizi yalnız, zerä biz bilärdik, ani ne dä olmasa iştä mi, evdä mi – bizim var dayaamız, arkamız. Bän  yok nicä unudayım bu hesaplı, cana yakın adamı, zerä o bizä, nicä bir bobaydı”.

Kirekiya Nikolaevna, himiyada üüredici:

Mina Vsileviç taa kolhozda partiya sekretarı işlärkän, yolladı bizi Kişinövdakı Devlet Universitetinä hazırlanmak kursunda üürenmää. Onun çalışmasınnan, yardımınnan bän kazandım kendimä zanaat, oldum  injener-himik. Beşalma şkolasına geldiynän, bän uzaktım metodika tekliflerindän, zerä universitettä taa çok injener bizdän hazırlardılar. Onuştan, ilk sıra benim uroomda oturduynan Mina Vasileviç, bän zorca ucunu buldum o uroon. O uslu seslän sordu:

- E kimä sän annadardın temayı bu urokta? Nicä düşünersin, uşaklar annadı mı seni? -- Te şindi görün siz dä, ani bizim uşaklar bişey annamêêrlar himiyada! – bir solukta söleyiverdim bän da neçinsä çekettim aalamaa. O oturttu beni, uslandırdı da enikunu çeketti bana açmaa metodika tekliflerini, ölä taa birkaç kerä da bän onun dayanıklı yardımınnan üürendim sırasınca urok götürmää, kablettim ikinci kategoriya, neyä  o benimnän bilä açık ürektän sevindi. Çok şükür ederim hem hiç unutmêêrım Seni, Mina Vasileviç, ko topracıın ilin olsun, Allaa prost etsin günahlarını! Baş iilderim önündä. Senin üürenicin Kirekiya Nikolaevna”.

Taa çok insannar annadêrlar bu şen üzlü, uslu tabeetli insanın hayırlı hatırlarını. Var bir sözgelişi sözdizimi, ki nekadar taa üüsek kulturalı insan, okadar taa ii o saygılêêr sıradan insanı, sesleer, gamını daadêr. Mina Vasileviç onnardan biriydi, angısı kendi ömürünü gagauz kulturasınnan hem literaturasınnan çetin baaladı. Onun hatırlı yaptıklarını taa çok vakıtlarda hep çıkaraceklar üzä, zerä yorulmaz çalışannar Vatanına, halkına, dininä hem dilinä yok nicä silinsinnär istoriyadan. Gelän evlat boylarına onun yaşaması örnek olur. Aldıynan  onun şiirinin  bu sıracıklarını, onnar  bütündän açıklêêrlar Mina Vasileviçin iç duygularını:

                                                       Buyur sän, gir auluma,

                                                       Yok kilitlär tokadımda,

                                                       Çabuk ol musaafir bana,

                                                       İştän dinmiş – dur soframda,

                                                       Buyur da gel, bekleerim bän...

 

 

Pelageya Filioglo

 

 
Anahtar Kelimeler:
Kaynak / Editör:
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu habere hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer KULTURA Haberleri
İvan ÇELAK – BALLAD
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 1. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 2. BÖLÜM

EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 2. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 3. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 4. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 5. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 6. BÖLÜM
Diğer Başlıklar

Türkiye'den GRT'ye teknik yardım
Общество турецко-молдавской дружбы издало более 34 тысяч экземпляров гагаузских книг
Türk Dünyasında Kadın
İvan ÇELAK – BALLAD
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 1. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 2. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 3. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 4. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 5. BÖLÜM
E-kitap

Meydan Fm

Sesi duyabilmek için, videoları izlerken Meydan FM'i durdurunuz lütfen.

E-Gazeta
Anket

Meydan! gazetası nasıl olmuş?


  
Beendim498 Kişi (% 85 )
  
Pek beenmedim35 Kişi (% 6 )
  
Çoktan lääzımdı olsun56 Kişi (% 10 )

Toplam 589 Kişi

Röportajlar
BİZİM ECEL İSTORİYALARIMIZ
İVAN RODİONOVİÇ KELEŞ – UZBEKİSTAN NEFTEGAZ SFERASININ İLERLENMESİNDÄ BÜÜK KATKIDA BULUNANNARDAN BİRİSİUzbekistanda İvan Keleş yaş&e...
»
»
Kim Kimdir
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklama
Gagauz Şarkıları
Biz kimiz
Facebook
Twitter
Baalantı
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
0,17ms