Bugün - 22 Temmuz 2017 Cumartesi
Foto Galeri
Video Galeri
Biz kimiz
Reklama
Gagauz Şarkıları
Aza Ol
 Bize Ulaşın
www.meydangazetasi.com Logo
-
Hava Komrat °C
Haber Detayları

Mariya Vasilyevna MARUNEVİÇ duudu oktäbri ayın 25-dä 1937-dä Komratta. 1952-ci yılda, Komrattakı № 1 Orta şkolanın edi klasını bitirip, Mariya Vasilyevna gitti üürenmää Makarenko adına Tiraspol Pedagogika uçilişçesinä. Uçilişçedän sora götürdü dokumentlerini Kişinövdakı Devlet universitetinä istoriya-filoligiya fakultetinin istoriya bölümünä. Üürenärkän universitettä, başlêêr aaraştırmaa gagauzların etnografiyasını. Üürenmesini bitirdiynän, girer işlemää Moldaviya Bilim Akademiyasının İstoriya institutunda laborant olarak (1962).

ONEMNİ Haberi - 27 Şubat 2014 Perşembe - 10:09
Mariya Vasilyevna MARUNEVİÇ duudu oktäbri ayın 25-dä 1937-dä Komratta. 1952-ci yılda, Komrattakı № 1 Orta şkolanın edi klasını bitirip, Mariya Vasilyevna gitti üürenmää Makarenko adına Tiraspol Pedagogika uçilişçesinä. Uçilişçedän sora götürdü dokumentlerini Kişinövdakı Devlet universitetinä istoriya-filoligiya fakultetinin istoriya bölümünä. Üürenärkän universitettä, başlêêr aaraştırmaa gagauzların etnografiyasını. Üürenmesini bitirdiynän, girer işlemää Moldaviya Bilim Akademiyasının İstoriya institutunda laborant olarak (1962).
Resmi küçültmek için üzerini tıklayın...

     1968 yılda Bilim Akademiyasında açılêr Etnografiya, incäzanaat hem folklor bölümü. 1969-cu yılda Mariya Maruneviç oldu eni açılan bölümün aspirantı. 1977-ci yılda korudu kandidat disertaţiyasını. 1986-da Mariya Vasilyevnayı Bilim Akademiyasında gagauzologiya bölümü açılması için hazırlıkları yapan çalışma grupasının başına koydular. Taa sora da 1987-ci yılda bu bölümün baş bilim zaametçisi oldu, işledi orada 1991-ci yıladan. 80-ci yılların ikinci payında aktiv pay alêr «Gagauz halkı» akıntının çalışmalarında.

    1991-ci yılda M. Maruneviç çekeder işlemää Gagauz Respublikasının Üüsek Sovetindä. Olduynan deputat GagauzRespublikanın Parlamentindä, seçiler kultura, üürenmäk hem din işleri Komisiyası başına. M. Maruneviç oldu initiator hem ilk önderci Gagauziyanın Bilim-Aaraştırma Merkezindä, angısında hazırlandılar hem tiparlandılar Gagauziyanın statusu için kimi bilim temelleri. Bu materiallar incelendi hem verildi halklararası kurumnarına. 1994-cü yılda Mariya Vasilyevna pay aldı halklararası OOH forumunda, angısı geçti Jenevada, neredä dilä getirildi kökenni halkların problemaları.

    M. Maruneviçin bundan sorakı eceli baalı Komrat Devlet Universitetinnän. İstoriya bilimnerindä doktor, doţent, cümnä disţiplinaları kafedrasının başı. Çekederäk 1995-ci yıldan, kendisi hazırlardı hem okuyardı studentlerä gagauzların hem moldovannarın istoriyası için lekţiyaları.

   Çok yıl katıldı gagauzların ilerlemesi için türlü konularda dokumentlerin hazırlanmasına. O tiparladı 37 bilim aaraştırması, onnarın arasında 3 monografiya: «Поселения, жилище и крестьянская усадьба гагаузов Южной Бессарабии в XIX – начале XX вв.» (1980), «Материальная культура гагаузов XIX – начала XX вв.» (1988), «Правда о гагаузском народе как о самобытном этносе и его этнической территории» (1993). Ayırı bölümneri, statyaları, tiparlandılar toplumnarda, jurnallarda hem başka yayınnarda. 2001 – 2005 yıllarda önderlik etti Gagauziyanın Bilim-Aaraştırma merkezindä.

    2004-ci yılda, gücük ayın 15-dä, Mariya Maruneviç raametli oldu.

    Vereriz söz insannara, angıları islää bilärdilär bu aarif hem girgin karıyı, onunnan barabar çalıştılar o zor, potreli yıllarda .

***

Stepan TOPAL, Gagauz Respublikasının ilk Prezidenti

     Mariya Vasilyevna Maruneviç – karı, angısı için lääzım annatmaa hem örnek koymaa uşaklarımıza. 80-ci yılların birkisindä, gagauzların kendinä saabi çıkma zamannarında, politika arenasına eni insannar çıktılar. O insannardan biri – Mariya Maruneviç oldu. Onunnan bilä biz kaldırdık Gagauz Respublikasını, onunnan biz çalışardık gagauz dilini korumaa, ilerletmää kulturamızı, adetlerimizi.

     Açan daaldı Sovet Birlii, ondan çıkan hepsi respublikalarda başladı politik kaynamaları. Mariya Vasilyevna ozaman çıktı Bilim Akademiyasından, baaşladı kendini hem işini gagauz halkına, onun kendibaşına olmaa deyni çalışmalarına. Söleyecäm aslı, herbir adam adamnıınnan yapamaz okadar, nekadar yaptı bu karı kendi halkı için. O, nicä bilim adamı, yazardı dokladları, okuyardı onnarı toplantılarda, mitinglerdä, konferenţiyalarda.

O aarardı ozamankı durumdan çıkış yolunu hem becerdi onu bulmaa. Şükür ederäk onun çalışkannıına, Gagauziya dönüşmedi kannı arenaya.

    Mariya Vasilyevna bir kerädediydi: «1991–1994 yy. ölä zamannardı, açan bizim Moldova devleti geçtiydi aktiv demokratik yoluna, dünnedä dä durum oldu ölä, ani sade yardım ederäk Gagauziyaya vardı nasıl yardım etmää Moldovaya gitmää onun seçtii yolundan».

     Onun lafları aktualdı diil sade 90-cı yıllarda, ama şindi dä. Bitki yaşanan olaylardan biz bunu pek islää annêêrız. Ne yazık, ki sade şindi biz annadık, nekadar etmeer bizä onun lafı, aklı, yanımızda olması. Bizä şindi okadar lääzım onun derin maanalı nasaatları…

***

Pötr PAŞALI, M. Maruneviç adına Bilimaaraştırma Merkezi Başı

     Mariya Vasilyevnaylan tanıştım 1990-cı yılda, açan beni ayırdıydılar Gagauz Respublikasının Üüsek Sovetinä deputat, ama onun konuşmalarını seslärdim mitinglerdä taa 1987-ci yıldan. Onun sözü hep ayırılardı başkalarından: düzgün, dooru kurulu sözlärlän becerikli aktarardı düşünmeklerini insannara.

     Açan bildirildi Gagauz Respublikasının Üüsek Soveti, o en ilkin tutundu işlemää soruşlarlan, angıları baalıydı Gagauz Respublikasının gerçek kurulmasınnan. Onun misiyası taa çok dostluk baalayıcıydı. O hep götürärdi «mekik» diplomatiyasını: Kişinöv– Komrat, Komrat–Ankara, Komrat– Strasburg, Komrat–Moskva.

     O çok gidärdi aşırı devletlerä, neredä yaşêêr bizim kardaşlarımız – gagauzlar. Mariya Vasilyevna görärdi, ne olêr bizim halklan aşırıda. Çirkin laf «аsimiläţiya» may yokedärdi gagauz etnosunu Bulgariyada, Romıniyada, Greţiyada. O en çok korkardı o proţestän burada, bizdä avtonomiyada, çünkü sayardı, ani gagauz milletinin merkezi bulunêr kär burada.

     Yok nasıl sölämemää Bilim merkezinin kurulması için. Ozamankı profesional işçi yokluunu, angısını biz duyêrız taa büün dä, o çalışardı çözmää Bilim merkezinin hem Komrat Devlet Universitetinin kurulmasınnan. Onun düşünmesinä görä, bu iki lokomotiv, angıları var nasıl çözsünnär problemayı: universitet hazırlêêr uzmannarı, bilim merkezi dä verer kolaylık üüseltmää onnarın bilim uurlarını. Bakmayarak çok türlü çıkan engellerä, Mariya Vasilyevna gidärdi kendi neetinä dooru.

     Bän yakın çalıştım onunnan bilä, açan haberlendiydi konkurs Gagauziyanın bayraa hem gimnası için. Hepsi, sanêrım, biler, ani Gagauz Respublikasının bayraanda, maavi fonun ortasında vardı resimni boz kurt (canavar) kafası. O bayrak – “Gagauz halkı” akıntının bayraadı. Gök maavi – türklerin adetçä rengi, kurt – mifolocik olarak, halkın dedesi. (Legendaya görä, açan duşmannar yoketmişlär er üzündän insannarı, dişi kurt daada bulmuş Allahtan kurtulan küçük çocuu da, doyurup, büütmüş onu. O çocuk, büüdüynän, olmuş türk halkın başlangıcı). Ama Gagauziyaya lääzımdı taa güçlü simvol. Bu işä giriştiydi resimcilär. Lääzımdı incelemää geraldikayı. Ozaman Mariya Vasilyevna büük pay koydu bu işä. O, nicä bilim adamı, getirdi bizä çok material, angılarını biz hepsini inceledik. Üüreneräk onnarı, biz bulduk bir kompromis, angısına görä peydalandı bayraamız hem gerbımız kär otürlü nicä, var şindi. Biz savaştık baalamaa geçmiş, şindiki hem gelecek zamannarı bir bayrakta. Maavi (taa doorusu, koyu-maavi) – türk halklarının rengi. Onun simvolu – gök, umut, cana yakınnık, ayleyä hem Vatana inançlık. Biyaz renk gösterer o eri, neredä yaşêêr gagauzlar, çünkü türk adetlerinä görä, biyaz rengin maanası – batı. Biyaz renk gösterer dostluu komuşularlan – moldovannarlan, bulgarlarlan, ukrainnarlan, ruslarlan. Kırmızı renk – pelivannık, kahramannık – baamsızlıı gösterer, hem varlıklı enilenän halkı simvolizat eder. Üç yıldız annadêrlar gagauz halkının parlak geçmişi, şindiki hem gelecek zamannarı için. Bayrak hem gerb hazırlama sırasında Mariya Vasilyevna gösterdi kendini nicä pek ii istorik hem bilim adamı.

 ***

Aleksandra MOLLA, Gagauziyanın Kultura Bakannıı Başı 1991-1994 yy. hem 1999 - 2002 yy.

     1976-cı yılda, açan kuruldu bizim hor “Altıncık”, gittik Kişinöva hor kolektivleri festivalinä. Kär o festivaldä da biz tanıştık Mariya Vasilyevnaylan. Ozaman o pek çok yardım edärdi gagauz kolektivlerinä.

    Açan kuruldu Gagauz Respublikası, o en aktiv liderlerdän biriydi, o ürektän çalışardı gagauz kulturası için, dilin hem adetlerin korunması için. O savaşardı, ani biz ayakta kalalım nicä bir halk. O kurdı karılar akıntısını 1990-cı yıllarda, ozaman bu işlär zordu, ama o becerärdi üzä çıkarmaa onnarı. Biz gezärdik onunnan küülerdä, yapardık agitaţya, çaarardık karıları katılsınnar Gagauz Respublikasını ayaa kaldırmaa deyni işlerä.

   Kısmetliyim, ani 1991-ci yılda oldu kolayım M. Maruneviçlän bilä gitmää küçük halkların Dünnä Kongresinä Moskvaya. Ozaman o okuduydu dokladını hem bütün dünneyä haberlediydi, ani yaşêêr dünnedä ölä bir halk – gagauzlar. Açan gagauzlar bildirdi respublikamızı, Mariya Vasilyevna seçildi Gagauz Respublikasının Parlamentinä deputat, bän dä oldum Kultura Bakannıın başı. Ozaman pek zor vakıtlardı. Olmaa deputat – riskliydi. Ama M. Maurneviç bişeydän korkmayarak, aldı üstünä o aarlıı, cuvaplılıı.

   Onun en büük istemäklerindän biri – Bilim-Aaraştırma Merkezinin kurulmasıydı. Bu neeti başa çıkarmaa deyni, o çok çalıştı hem başardı. Kurulan Bilim Merkezi büün dä işleer. Mariya Vasilyevna çok doklad yazdı gagauzlar için, onnarın istoriyası, etnografiyası hem kulturası için. O yaşardı hem taşıyardı içindä diil sade patriotic duygularını, ama savaşardı annatmaa hem göstermää hepsinä, kim o gagauzlar hem ne onnar isteerlär. Açan Lüdmila Aleksandrovna Pokrovskaya geldi Gagauziyaya, o yaşardı Mariya Vasilyevnada. Gecelärlän onnar düzärdilär gagauz alfabetini, aaraştırardılar problemaları, orfografiya kurallarını, başka çok işlär birliktä yapardılar. Onun hatırınnan bizim uşaklarımız başladı üürenmää Türkiyä, Kipru Universitetlerindä. Sade onun hatırına avtonomiyamıza 1994-cü yılda geldi Türkiyenin prezidenti Suleyman Demirel eşinnän.

Materialları hazırladı Alla Büük

 
Anahtar Kelimeler:Mariya, Vasilyevna, MARUNEVİÇ, duudu, oktäbri, ayın, 25dä, 1937dä, Komratta, 195,
Kaynak / Editör:
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu habere hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer ONEMNİ Haberleri

AVDARMA KÜÜYÜNÜN 450-ci YILDÖNÜMÜ KUTLANDI
ÖNEMNİ POLİTİKACILARIN DOSTLUK VİZİTLERİ GAGAUZİYANIN İSTORİYA SAYFALARINA YAZILACEK
“Akademi Rumeli”
BİZİM İSTORİYAMIZ
Diğer Başlıklar

Türkiye'den GRT'ye teknik yardım
Общество турецко-молдавской дружбы издало более 34 тысяч экземпляров гагаузских книг
Türk Dünyasında Kadın
İvan ÇELAK – BALLAD
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 1. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 2. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 3. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 4. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 5. BÖLÜM
E-kitap

Meydan Fm

Sesi duyabilmek için, videoları izlerken Meydan FM'i durdurunuz lütfen.

E-Gazeta
Anket

Meydan! gazetası nasıl olmuş?


  
Beendim495 Kişi (% 84 )
  
Pek beenmedim35 Kişi (% 6 )
  
Çoktan lääzımdı olsun56 Kişi (% 10 )

Toplam 586 Kişi

Röportajlar
BİZİM ECEL İSTORİYALARIMIZ
İVAN RODİONOVİÇ KELEŞ – UZBEKİSTAN NEFTEGAZ SFERASININ İLERLENMESİNDÄ BÜÜK KATKIDA BULUNANNARDAN BİRİSİUzbekistanda İvan Keleş yaş&e...
»
»
Kim Kimdir
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklama
Gagauz Şarkıları
Biz kimiz
Facebook
Twitter
Baalantı
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
0,05ms