Bugün - 23 Haziran 2017 Cuma
Foto Galeri
Video Galeri
Biz kimiz
Reklama
Gagauz Şarkıları
Aza Ol
 Bize Ulaşın
www.meydangazetasi.com Logo
-
Hava Komrat °C
Haber Detayları

ANSIZDAN BÖLÜNMÜŞ DÜŞ

BİZİM ECEL İSTORİYALARIMIZ Haberi - 18 Nisan 2014 Cuma - 10:07
ANSIZDAN BÖLÜNMÜŞ DÜŞ
Resmi küçültmek için üzerini tıklayın...

  Bucak tarafında, nicä söleerlär yaşlı insannar, ara-ara kuraklık yıllar olarmış, ama genä dä taa çok yaamurlu bereketli zamannar yaşanarmış. Nemni, kara toprakları işlärmiş çalışkan gagauzlar. O vakıt Baurçuda yaşayannar toplardılar bereketleri kendi harmannarına.

 1948-ci yılda başladı kurulmaa kolhozlar, insannar aylelerinnän girärdilär eni çalışma sistemasına. Burada birliktä işlärdilär toprakları, kabledärdilär birtürlü kazanç paylarını, kolhoz liderleri ödek olarak taa sık imeelik verärdilär. Arnaut aylesi kolhozdan ileri varlıklıydı, ama kazandılar onnar o varlıını kendi terinnän, çalışmalarınnan. Varlık sayılardı – bir parça toprak, auldakı kuş-hayvan, angıları zor etişärdi ayleyi doyurmaa deyni. Ama paalı, gözäl rubalar, başka işlär hem para için, laf ta yoktu. 1944-cü yılda Sovet Birlii Komunist partiyası Moldaviyada sovet kuvedini kurdu. Daattılar çiftçilerin özel işlerini, ilkin istedilkerinä görä insannar kolhoza girmää başladı, sora onnarı zorlatmaa çekettilär. Kolhoza girärkän, herkez kendi payını (hayvan, taliga, puluk h. b.) brakardı orada. Ama kim istämärdi girmää kolhoza, onnarlan ayırı işlärdilär… 1949-cu yılda kuvetlär başladı insannarı kaldırmaa evlerindän, küülerindän, alarak ellerindän bütün kazanılmış yada kuvetlän toplanılmış varlıklarını. Götürärdilär insannarı uzak Sibir topraklarına. Baurçu küüyündän 170 kişidän zeedä kaldırılmıştı ozaman. Ulyananın anası, babusu hem dädusu yazın işlärdilär tarlada, onu da brakardılar evdä, buyurarak yapsın kuvedinä görä ev işlerini. Arnaut Elena Födorovna hem İlya Georgieviçin üç uşaklarından sade bir Ulyana kurtuldu 1946-1947 yy. aaçlık zamanında. Kakusu Matrona öldü beş yaşında, kızkardaşı da öldü taa bir yaşını tamannamadaan. Annadarkan aaçlık yılları için, Ulyana İlyiniçna söleer, ani okadar yokluktu, ki kızkardaşını yoktu neylän gömmää. Anası almış bobasının eski gölmeeni da ondan dikmiş kızkardaşına ölümnük fistancık… Onbir yaşında Ulyana pek beenärdi sıcak yaz günnerindä yalnayak kaçınmaa sokakta, harmanda. Bir yaz sabaası büüklär, alıp bişey imeelik, gittilär kıra kazmaa papşoyları. Eşil koçannar gerää gibi balaban olmuştu, lüzgär gözäl dalgalandırardı onnarı. Papşoy kullanılardı diil sade hayvannarı- kuşları beslemäk için, ama sayılardı milli imeelik tä – ondan yapılardı mamaliga. Mamaliga inilärdi herbir ayledä. Neredän bileceydi ozaman dädu Georgiy hem senseleleri, ani bu zengin bereketi onnar görämeyeceklär hem toplayamayaceklar. Kazmaktan geldiynän, yorgun Arnaut aylesi, yıkanıp, imeklerini iyip, uşakları toplayıp, yattılar uyumaa. Hava tez karardı, sansın bulutlar yaamur getirmişti. Ulyana da gündüz kaçınmaktan yorulmuştu, uyuklayarak işidärdi uzaklardan gelän gök gürlemesini, basık gürültü seslerini. Çimçirik çakmasından onun pamuk gibi uşak üzü aydınnanardı – yaamur yakındaydı. Tez uyuklayıp, o işitmedi, nicä yaamur hızlandı, suladı çoktan susamış topraa. Yaamura sevindi küülülär, o verdi nışan hem umut, ani bereket gözäl olacek, hepsi inanardılar, ani Sveti İliyada olacek kolayları datmaa eni yılın pişmiş sütlü papşoyunu. Ulyana görärdi bir gözäl düş, neredä o kızlarlan oynêêr top. Eni oyunun adıydı “Anna, kimdä top”. O sevinärdi, ani onu seçtilär ortaya, dolayanında hepsi dönärdi, o da savaşardı annamaa, kimdä acaba bulunêr top. İçindän gelän ses yardım etti ona tanımaa, o taman hazırlandı sölemää bu işi sesli, ama onun düşünü böldü kopek salması hem tokatlara çizmä urması, taa sora başladılar kapuyu düümää. İşidilärdi yabancı insannarın hem askerlerin sesleri… Ulyaşa yaşardı mamusunnan hem ikinci boydan kızkardaşınnan bir evdä. Bobası ozamannar tutuklandıydı öndercilärlän, rumun askerindä askerlik etmiş deyni, da yollandırıldı Estoniya Respublikasının lagerinä. Dädu, babu hem oolları Georgiy yaşardılar yannaşık evdä. Uşak uykusu bölündü erken saat dörttä. Beklänmedik musaafirlär girdilär içeri, neredä hepsi yatardı.

  Te bölä tutêr aklında o olayları Ulyana İlyiniçna Arnaut:

  Bän uyandım, hızlı kalktım ayaa, uykulu gözlärlän yaklaştım mamuya, sarıldım, o nedänsä pek sesli aalardı. Bän dä başladım aalamaa, annayamayarak, ne olêr, necin bizim evimizdä bu saatta askerlär bulunêr.

  Anam tutuşturdu gaz lampasını, da göründü ”musaafirlerin” üzleri. Yabancı askerlerin içindä vardı bizim küülü selsovettä işleyän adam da. Bu vakıt, döşeklerdän çıktıı gibi, kaçarak, geldi bizä dädu Yorgi. Bu momenti bän pek islää tuttum aklımda, çünkü askerlerdän biri nedänsä patlattı tüfää. Biz pek korktuk. Däduyu getirdilär içeri da başladılar nesä okumaa kiyattan rus dilindä. Biz yabancı dili bilmärdik, da bizä ofiţerin sölediklerini çevirdilär.

  Çıkardı ölä, ani bizi kaldırêrlar evimizdän da götüreceklär başka erä yaşamaa. Bän bilmärdim o eri – Sibiri. Verdilär biraz vakıt toplanmaa deyni, dedilär yanımıza alalım sade kalın ruba, imeelik hem birkaç bişey taa, aarlık olsun 1500 kilaya kadar. Biz diildik zengin insan, annayamardım, nedän bizi kaldırêrlar. Sora annadım, ani bizi kiminsä erinä yazmışlar kaldırılannarın listasına. Hızlı giiyinip, bän çıktım dışarı. Annayamardım, ne olêr aylemizdä. Dışarda aydınnanardı. Tokatların hem kapunun yanında durardı askerlär tüfeklärlän. Hepsini bizim senselelerimizi kaldırardılar. Aklımda kaldı, ani pek istärdim, gitmedään, bizim büük aacın zerdelilerindän datmaa. Yaş toprak üstünä basarak, yaklaştım aaca, onnar taa kurumamıştılar gecä yaamurundan sora. Doyunca iyip, bän topladım yola da zerdeli. Şaştıydım, ani askerlär bizä prost bişey yapmadılar hem demedilär dä. Yardım ettilär yolmaa yola deyni tauk, erleştirmää torbalarımızı taligaya. Hepsimiz, dua edip, çıktık mezarlıın kenarına, Kongaz tarafına. Sora burayı getirdilär taa başka ayleleri dä, hepsi yakın 30 ayläydi. Bizi oturttular kamionnara, koşta vardı tüfekli asker. Sora sıraylan maşinalar yollandılar Kongaza dooru.

  Her taraftan işidilärdi garip aalamaklar, baarmaklar. Kongaza etişip, oyalanmadaan, ilerledik. Soruşa: “Nereyi gideriz?”, asker dedi: “Bolgrada”. Üülenä dooru etiştik Bolgradın demir yoluna. Maşinalar durdular büükvagonnarın yanında, onnarın vardı küçücük pençereleri. Bän seftä gördüydüm demir yolunu, tren vagonnarını da uşakçasına içimdän sevindiydim. Ükümüzü erleştirdiynän vagona, dedilär erleşelim kendimiz dä. Vagon pek eskiydi, kirliydi, tavanı delikti.

  Bizim vagonda vardı taa bir baurçuluyka – Varvara Georgievna Yalancı, kongazlılar hem Bolgrad küülerindän insannar da. Açan hepsi vagonnar doldu ihtär hem genç insannarlan karışık, – tren yollandı. Hepsi korkulu aalardı. Benim Yörgi dädum savaşardı insannarı uslandırmaa, panika yapmamaa. Bizä, uşaklara, biraz meraklı gelärdi yolculuk, ama büüklär hepsi pek kahırlıydılar.Yolculuk pek uzundu, çok gün hem gecä hep gidärdik. Yoktu hiç bir dä kolaylık ne yıkanmaa, ne dışarı gitmää, ne dä doyunca imää.

  Gündä bir kerä bizä verärdilär sulu çorba gibi imää, kalan vakıt iyärdik kim ne evdän aldıysa. Kendilerimiz yapardık papşoy unundan imekleri. Ekmek hiç etmärdi. Yolda, duraklarda, alardık yanımıza su. Uzun yolculukta gecä bän hep görärdim o bölünmüş düşümü, neredä biz eni oyunu oynardık da ölä dä bitkiyä kadar oynayamadık.

  İrmi gündä geçtik Ukraynayı hem Rusiyayı, etiştik Aleysk stanţiyasına, oradan bizi geçirdilär kamionnarın koşlarına da genä gittik ileri dooru. 70 kilometradan sora etiştik bir erä. Burası bir kolhozdu. İnsan az vardı hem çoyu onnardan Sovet Birlii devletlerindän gelmäydi.

  Maşinalar durdular bir tafta evin yanında, orada küüyün klubuydu. Hererdä vardı askerlär, su almaa da gidelim brakmardılar. Uzun yolculuktan sora bizä – kirli, kiiläylän dolu, yorgun hem dinik insannara – verdilär izin yıkanmaa banäda. Verdilär pak rubaları, saçlarımıza dust sepeleyip, sardılar başlarımızı. Bu proţedurlardan sora başladılar daatmaa insannarı kolhozlara hem sovhozlara. Biz, Arnaut aylesi, beş kişiydik. Sora Yalancı Varvaranın aylesi hem iki kongazlı aylä düştük ilk bölümä “Пристанский зерносовхоз”, Altay tarafında. Yakında akardı bir küçük derä, bän onun adını tutmadım aklımda, o ilerdä eklenärdi Sibirin büük Obi deresinä, angısı bizdän 60-70 kilometra uzakta kalardı. Bölä büük derä bän hiç görmediydim. Bana meraklı gelärdi görmää hepsi enilikleri. Uşak meraklılıınnan bän üürenärdim Sibirin taygasını, dereleri, insannarı. Bizi erleştirdilär şkolada, orada yaşadık üürenmäk zamanı başlayınca, sentäbriyädän.

  Kimilerinä deyni bulardılar kvartira. bir içerdä yaşardık 16 kişiyädän, pek kalabalıktı, raat etmää er yoktu. Kış için bizä verdilär iki içerli bir ev, incä bölmä duvar aşırı da yaşardı bir bulgar aylesi, onnar pek ii insannardı. O ayledän bir cana yakın, yalpak, ihtär daducuk öldüydü, onu orada gömdülär.

  Dädu Yörgi bilärdi biraz rusça, çünkü rus ţarlıında askerlik etmişti. Oradakı insannar ilkin bizdän korkardılar, sanardılar, ani biz kötüyüz, ama zamannan üürendilär bizi, tanıdılar, da başladık dostlaşmaa. Mamuyu koydular işä toka, o da biraz rusça bilärdi, yapardı orada türlü işleri. Bän dä kimär kerä gidärdim mamuylan toka, mayıl olardım büük ekin tepelerinä, bereket çok vardı. İş zordu, mamuya aar gelärdi ükletmää ekin, ama orada taa çok ödärdilär, o baktı bizim beş kişilik aylemizi taa bobamız kapandan dönüncä. Sora biz taa çok er diiştirdik. Bizä teklif ettilär yapalım ev.Verdilär beygir hem ne lääzım, da biz başladık evimizi kaldırmaa. 1950 yılın kışı için vardı artık duvarlar hem örtü. Evimizin vardı iki küçük pençeresi hem bir giriş kapusu, ama o kış orada yaşayamadık, suuk hem kaar urdu, örtü akmaa başladıydı. İlkin biz bobamın kızkardaşınnan, Lenaylan, şkolaya gidämärdik, neçin deyni yoktu ne giiyelim. Baurçudan bän Altaya geldim yalnayak, sora anam bana dikti plat parçalarından terlicäk. Taa sora biz aldık kışlık ruba da kışa dooru başladık gitmää şkolaya. Şkola beş kilometra uzaktaydı. Beni aldılar 2-cı klasa, dokuz yaşında kızkardaşımı da birinci klasa. Moldaviyada bän 4 klas bitirdiydim, ama prost bilärdim programayı, rusça yazmaa hem okumaa hiç tä bilmärdim. Şkolada üürenmäm islää gidärdi, dostlaştım başka uşaklarlan, angılarınnan oynardık.

 Güzün 1951-dä aylemizdä sevinmelik vardı.Kapandan sora (doorusu, politika sürgünnüündän) geldi bobam – Arnaut İlya Georgieviç. Bobam İkinci Dünnä cengindä pay almıştı. 1946-dan beeri biz onu görmediydik. Kısa kurstan sora o başladı kullanmaa traktor, oldu taa bir kazanan insanımız. Yaşamamız diişildi, bobam hem Jora çiçum başardılar düzmää evimizi, edendik inek, domuz, tauk. Suuk zamannarda o cannarı da alardılar saçak altına hem kär içeri dä, neredä kendimiz uyuyardık. Grişa çiçum da benim işlärdi traktorda bobamnan bilä, yaz geceleri, evä gelmeyip, sürärdilär tarlaları.

  Tutêrim islää aklımda, açan bän 14 yaşındaydım, mamu iştän sora gidärdi buralı insannara yardım etmää. Bir aylenin evindä, duvarları suvamıştı samannı, onnar pek beenmiştilär, oralarda çamur hem suvama işlerini hiç bilmäzdilär. Bu iş için mamuya vermiştilär bir bızaacık. Bän onunnan oynardım, doyurardım, o da pek hızlı büüyärdi. O büüdüydü da olduydu bir besli inek, angısı başladı vermää bizä süt. Pek şükürlüydük o insannara.

 Yaşamak ilerlärdi, hepsi savaşardı yapmaa kendinä ev, suvamaa duvarları, sora onnarı kireçlemää. Uşaklar dostlaşardı oralı gençlärlän, ama kimär kerä, aklımıza geldiynän brakılmış ana evimiz, topraklarımız, küüyümüz, – hepsimiz kahırlı içimizi çekärdik.

 1955-ci yılda bän artık büük kızdım, başardıydım 7 klas, tamannadım 17 yaşımı. Akran kızlarlan gidärdik toka, yapardık türlü işleri, taa çok papşoy paklardık. 1956-cı yılda mart ayında bizä ansızdan, kär ölä, nicä 1949-cu yılda, söledilär, ani biz var nasıl gidelim evlerimizä, ani artık serbestiz.

 Nekadar da bizä orada artık islää olmasaydı, evä okadar çekärdi, ani yok nasıl sölemää. Komuşularlan, tanıdıklarlan bitki kerä buluşup, başladık hazırlanmaa Moldaviyadakı evimizä dönmää. Birazdana çıktık yola Besarabiyaya. Kumalarımnan pek zor ayırıldım, onnar okadar iidilär, şen hem çemrektilär… Bölä bitti bizim Sibirdeki yaşamamız.

1956-ci yılın mart ayında biz etiştik kendi küüyümüzä, Baurçuya. Geldiynän, üürendik, ani bizim evi çevirmişlär Uşak Başçasına. Öbür evimizdä dä yaşardı bizim senselemiz. Bir vakıda erleştik yaşamaa yakınnarımızın evindä, sora bizä çevirdilär evimizi.

 1961-dä evlendim, çok işledim kolhozda. 1990-cı yılda çıktım pensiyaya.

 Kalêr eklemää, ani dädusu Georgiy İlyiç, babusu Elena Födorovna, mamusu Elena Georgievna çoktan raametli oldular. Şindi yaşêêrlar bobası İlya Georgieviç, çiçusu Georgiy Georgieviç hem bulüsu Elena Georgievna, angıları Ulyana İlyiniçnaylan bilä kaldırıldılar ozaman Altaya. Onnar bulunardılar orada maasuz erleşim erindä. Yaşadılar hem işledilär orada 1949-cu yılın iyülün altısından 1956-cı yılın mart ayına kadar.

 Taa Sovet Birlii daalınca onnarı sayardılar sovet kuvetlerinin duşmannarı. Aar gelärdi işitmää bunnarı, ama artık hepsi kaldı geerdä. Hepsi bitti hem Allahın yardımınnan erleşti erlerinä. Hepsi insannarı, angılarını haksız kaldırıp kooladılar evlerindän, 1989- 1993 yıllar arasında dooru hem haklı çıkardılar, onnarı geeri çevirdilär. Bunun için var dokumentlär. Elbet, bu kanonnarı oldu kolay çıkarmaa devletimizin demokratik politikasınnan, angısı karşı çıktı hem kabaatlı buldu Stalinin totalitarizma, diktatorluk işini. Elbet, insannarın hepsi varlıklarını çevirmedilär, bölä fukaara devletimiz çevirämeyecek tä. Çoyu artık öbür dünneyä gitti, ama kuvetlär genä dä savaştılar afettirmää ozamankı rejimi, açıp kaldırılmış eski Sovet Birliin milionnarca insannarın yollarını, ki dönsünnär evlerinä.

 Ulyana İlyiniçna tamannadı 75 yaşını. Onun hem kocasının Popaz İvan Petroviçin var üç büük, artık evil uşakları hem edi unukaları. Şindi onnar yaşêêrlar hep o evdä, ama artık enilenmiş, düzülmüş, donadılmış. Sevinerlär herbir eni günä. Çoktan hepsini prost etmişlär, küsü dä tutmamışlar, sade seslemişlär, iilmişlär ozamankı vakıdın kanonuna. İstämeerlär birkimsey yaşasın hem görsün, ne geçirdilär onnar kendileri… Bucak tarafında, nicä söleerlär yaşlı insannar, ara-ara kuraklık yıllar olarmış, ama genä dä taa çok yaamurlu bereketli zamannar yaşanarmış. Nemni, kara toprakları işlärmiş çalışkan gagauzlar. O vakıt Baurçuda yaşayannar toplardılar bereketleri kendi harmannarına. Arnaut aylesi 1953 y. Sibir Kurtuluş günü 2006 y. Ortada cenk veteran İlya Arnaut Ulyana Arnautun aylesi 2011 y.

Konstantin Kurdoglo

 

 

 

 

Haberin Diğer Fotoğrafları
 
Anahtar Kelimeler:ANSIZDAN, BÖLÜNMÜŞ, DÜŞ,
Kaynak / Editör:
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu habere hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer BİZİM ECEL İSTORİYALARIMIZ Haberleri

BİZİM ECEL İSTORİYALARIMIZ
Diğer Başlıklar

Türkiye'den GRT'ye teknik yardım
Общество турецко-молдавской дружбы издало более 34 тысяч экземпляров гагаузских книг
Türk Dünyasında Kadın
İvan ÇELAK – BALLAD
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 1. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 2. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 3. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 4. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 5. BÖLÜM
E-kitap

Meydan Fm

Sesi duyabilmek için, videoları izlerken Meydan FM'i durdurunuz lütfen.

E-Gazeta
Anket

Meydan! gazetası nasıl olmuş?


  
Beendim495 Kişi (% 84 )
  
Pek beenmedim35 Kişi (% 6 )
  
Çoktan lääzımdı olsun56 Kişi (% 10 )

Toplam 586 Kişi

Röportajlar
BİZİM ECEL İSTORİYALARIMIZ
İVAN RODİONOVİÇ KELEŞ – UZBEKİSTAN NEFTEGAZ SFERASININ İLERLENMESİNDÄ BÜÜK KATKIDA BULUNANNARDAN BİRİSİUzbekistanda İvan Keleş yaş&e...
»
»
Kim Kimdir
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklama
Gagauz Şarkıları
Biz kimiz
Facebook
Twitter
Baalantı
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
0,09ms