Bugün - 22 Eylül 2017 Cuma
Foto Galeri
Video Galeri
Biz kimiz
Reklama
Gagauz Şarkıları
Aza Ol
 Bize Ulaşın
www.meydangazetasi.com Logo
-
Hava Komrat °C
Haber Detayları

KALDIRILMA GÜNNERİNİ ANDILAR ÇADIRDA

 Moldova vatandaşlarının topluca deportaţyası başladı açan bu taraflara erleşti sovet kuvetleri.

CÜMNÄ Haberi - 17 Haziran 2014 Salı - 13:42
 Moldova vatandaşlarının topluca deportaţyası başladı açan bu taraflara erleşti sovet kuvetleri.
Resmi küçültmek için üzerini tıklayın...

 Moldova vatandaşlarının topluca deportaţyası başladı açan bu taraflara erleşti sovet kuvetleri. 1940-cı yılın iyün ayından beeri komunistlär başladılar arestä almaa bütünnä Besarabiyadan primarları, onnarın yardımcılarını, nasaatçılarını, varlıklı insannarı, rumun kuvetlerinä izmet edenneri, alış-veriş yapannarı h.b.

         Bölä sertti komunist devletinin politikası, angısının içindä yoktu ideologiya akıllı hem çalışkan insannar için, çünkü onnarı ayırardılar zengin “kulak” kategoriyasına. Hiçbir aaraştırmasız hem sudsuz, taa ilerdän hazırlanmış listelerä görä, her taraftan tutuklanardılar kabaatsız insannar, nedän sora binnärcä kişi yollanardılar stalinin lagerlerinä. Sade bir tarihçinin, V.Pastanın, ortaya koyduu bilgilerinä görä çalışma lagerlerinä yollandırıldı 650 primar, angılarının içindän sade küçük bir pay insan gönmüş geeri, kalanı yokedilmiş yada zor çalışmalardan, kötü davranmalardan oralarda can vermişlär.

         Bu işlemdän sora sövet askerleri geçirdilär eni yoketmä operaţiyasını      “kontrrevolüţiya elementlerindän” kurtulma: ii çalışannarı, beceriklileri, üüredicileri h.b.”, deyni onnar nasılsa engel koyarmışlar komunizmanın düzülmesinä, angısı ölä da düzülmedi…

       Moldovadan topluca kaldırılmalar başladılar 1941-ci yılın iyün ayın 13-dä, gecä saatlarında 02:30. Bu iş yapıldı ansızdan, verilärdi insananra sade iki saat toplanmak için. Bu sade ilk deportaţiya dalgasıydı Moldovada, o insannarı üç aftadan çok götürdülär Sibirä dooru, ama cenk biraz engel yaptı da 1312 eşalon diiştirip yolunu, yollandı Kazahstan taraflarına dooru.

       Hayvan taşıma vagonnarında insannarı yolculaa çıkardılar, başlarında askerlär beklärdi, imelik pek prost verilärdi, su etmärdi. Aklına getirmelerindä bu günneri görennär sölerlär, ani çoyu ölärdi yolda.

      Götürdülär gagauzları, moldovannarı, bulgarları uzak Sırdarya derenin boylarına erleşsinnär. Orada yaşayıp zor onbeş yıl, çoyu kaybetti yakınnarını, hastalandılar. Ama ana toprakalrına hep çekärdi, sade o umutlan ayakta kalabildi kimileri da 1956-cı yılda geri dönäbildilär.

       Burada onnarı eni primejdiyalar bekläärdi. Erindeki kuvetlär brakmadılar kendi küülerinä erleşmää insannara, onnar erleştilär Moldaviyadakı hem Ukraynadakı küülerdä. Bukadar ayırılktan sora, evlerinä dönmüş insannardan erindeki kuvetlär korkardılar. Zor çekmiş insannar istärdilär sade uslu bir yaşamak, kendi evindä, kendi aylesindä, ama bu da olmadı, çünkü evlerinä hem içindä olan varlıklarına el koyulmuştu.

       Statistikaya görä, 1941-ci yılda Besarabiyadan kaldırılmış 25 bin kişi, Gagauziyadan yaklaşık 1000 kişi.

       Sade 1992-ci yılda Moldova kuvetleri yaptılar reabilitaţiya hepsi represiyalı Moldova vatandaşlarına. Devlet ödedi küçük paralar o insannarın evleri için, kayıpları için. Bundan başka kabledildi birkaç lgota soţial sistemasında hem Moldovada belliedildi data, açan bakılêr stalinizma kurbannarına Anmak günü. Bu ufak, ama yapılan iilik adımnar için yaşamkta kalan insannar şükürlü öndercilerä. Represiyala raslamış insannardan, saalıkta, kaldı pek az kişi. Onnarlan bilä gider büük tragediya sayfası Moldovalı vatandaşların yaşamasından.

     - “ Pek sevindirer, ani entuziast-tarihçi K.Kurdoglunun çalışmalarınnan 2009-cu yılda tiparlandı dokumental annatmalarlan kiyat «Репрессии и массовые депортации жителей с.Баурчи в период 1940-1951гг.», burada bütün inceliklärlän annadılêr kaldırma günnerinin dramalı resimi. Bu kiyat şindiya kadar ilk hem tek  Moldovada çıktı bu formatta. Konstantin Kurdoglunun kiyadında cannı insannar annadêrlar deportaţiya yolculuunu hem aşırıda, yabancılıkta yaşamalarını, çalışmalarını”- söler yaşayannar. Kiyadı var nasıl bulmaa Avtonomiyanın hepsi bibliotekalarında.

       Aaraştırarkana bu çok yıl kapalı olan represiya temasını, üzä çıktı bir önemni iş. Hepsi kaldırılmış insannarın uşakları hem unukaları genä dä yaşamakta olmuşlar başarılı hem akıllı insannar. Çoyu onnardan ilerletmişlär dädularının, bobalarının işlerini, zanaatlarını. Genä olmuşlar küüdä doktor, üüredici, iş adamnarı, lider, politikacı… Bu iştän var nasıl bir iş çıkartmaa, ani yok nasıl insanın genalarınnan oynamaa, yoketmää, çünkü tabiat ne erleştirdiysä gennerä, o hep okadar nezamansa üzä çıkacek…Nasıl da sovetlär savaşmadılar ozamankı elitayı yoketmää, onnar becerdilär bu işi süündürmää sade bir vakıda. Sora 90-cı yıllarda, onnar genä ilk başlattılar işlerini hem ii götürerlär büünä kadar da.

     Te bölä erleşer basamaklara tarihimiz. Sade kiyat sayfalarında kalacek istoriyanın bu bölümü, çünkü kaldırılmış insannarın çoyu raametli oldu. Kimär kerä lääzım etiştirmää treni, angısının adı “Bizim tarihimiz”, çünkü onun sade bir yolu var – sonsuzluk…

       Pek sevindirer, ani hak koruma topluluu “DOORULUK” hem onun öndercisi Miron Gagauz,  her yıl kaldırılmış insannarlan hem onnarın yakınnarınnan bilä gelerlär, Çadırda, represiyalı vatandaşlarımızın anmasına koyulmuş hatır için stend – taşının yanına. Burada anêrlar yakınnarının geçmişini. Ama o geçmiş pek karannıktı: kimilerin çalındı uşaklık zamanı, kimilerin gençlik kısmetli yılları, kimileri erken kaybetti anasını-bobasını, aylesini, kimise kuramadı iş yolunu, karyerasını, aylesini, yapamadı evini…Bunnar için burada annadıldı çadırlı kaldırılmış aylelerin yakınnarının tarafından.

        İyun ayın 12-dä, bitki yıllar hep buraya çiçek getiriler. Çiçekleri dizerlär stendın önünä, angısı yapılı demir yolu hem çalılı tellär gibi… hep burada yazılı hepsi reperesiyalı, öldürülmüş hem yokedilmiş insannarın adları. Büünkü günümüzdä, demokratiya devletimizdä dä, avtonomiyanın öndercileri yoktular orada, sanki unuttular halkının geçirdii kara günnerini.

        Miron Gagauzun kısa sözündän sora, brakıldı hatır hem anmak çiçekleri, nedän sora mitingä katılannar hepsi dooruldular onun evinä. Orada, başça ortamında, ev saabileri hazırlamışlar musaafirlerä raat oturulacek erleri. Burada herkez bildii, işittii annatmalarlan kaldırılma zamannardan paylaştılar, andılar…

        Bitkidä, isteerim sölemää, ani kendi halkına karşı represiya hiç olmamalı birda milletinin arasında, hiç birzaman. Bu pek büük tragediya, angısı brakêr derin yaraları insanın canında, kimär kerä psihologiya tarafından yufkalandırêr yada kırêr insanı…Yok nasıl sölämemää, ani zamannan, her saklı iş - açaa çıkêr.

 Hiç bişey hem kimsaey unudulmêêr. 73 yıl geeri, komunistlär , zorladarkana kendi insanını, düşünärdilär, ani geldilär heptenä, hem ani kimsey karıştırmıycek arhivleri, kimsey bişey üürenmiycek. Ama Allahın doorusundan hem cezasından kimsey saklanamaz. Te, onnarlan yıl geçincä, açıldı arhivlär, insannar da başladı annatmaa, bölä biz üürendik Sovetlär Birlii hem Moldaviyanın genel tarihindän koparılmış çirkin ama gerçek olannarlan dolu sayfalarını.

       Şindiki, Gagauziyanın eni istoriyası zenginnedi eni kiyatlarlani, filmlärlän, peetlärlän, annatmalarlan represiyalar için. Bu ii, ani istoriya unudulmêêr, o diil lääzım o kara görüntüleri tekrarlasın. Bunun için lääzım bilgilendirmää üürenicileri hem hepsi yaşayannarı ki üürensinnär hem bilsinnär en ilkin Moldovanın, Gagauziyanın istoriyasını, olsunnar terbiyedili hem dolu sevgiylän kendi Ana tarafına insananr. Mutlak lääzım esaba alınsın üürenmäk bakannıın sistemasında bölüm, angısına görä okullarda uygulanacek buluşmalar tarihçilärlän hem ihtär yaşayannarlan, angıları ilk aazdan annadaceklar gençlerä gerçek olaylar için.

                                                                                                                                                              K.Kurdoglo

Haberin Diğer Fotoğrafları
 
Anahtar Kelimeler:
Kaynak / Editör:
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu habere hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer CÜMNÄ Haberleri
Общество турецко-молдавской дружбы издало более 34 тысяч экземпляров гагаузских книг
BENİM BUCAAM - PAALI ERİM!
GAGAVUZ TÜRKÇESİNDE KORUNAN ESKİ OĞUZCA SÖZCÜKLER ÜZERİNE

GAGAVUZ TÜRKÇESİNDE KORUNAN ESKİ OĞUZCA SÖZCÜKLER ÜZERİNE
YAKIN TARİHİMİZDÄN SESLÄR…
GAGAUZİYANIN SEVİLÄN SESİ
90-cı YILDÖNÜMÜNÜ TAMAMNADI TC DOKUZUNCU CUMHURBAŞKANI - SULEYMAN DEMİREL
GAGAUZLAR BULGAR KÜÜYÜNDÄ ÇERVENŢI MUSAAFİRLİKTÄ
Diğer Başlıklar

Türkiye'den GRT'ye teknik yardım
Общество турецко-молдавской дружбы издало более 34 тысяч экземпляров гагаузских книг
Türk Dünyasında Kadın
İvan ÇELAK – BALLAD
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 1. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 2. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 3. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 4. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 5. BÖLÜM
E-kitap

Meydan Fm

Sesi duyabilmek için, videoları izlerken Meydan FM'i durdurunuz lütfen.

E-Gazeta
Anket

Meydan! gazetası nasıl olmuş?


  
Beendim497 Kişi (% 85 )
  
Pek beenmedim35 Kişi (% 6 )
  
Çoktan lääzımdı olsun56 Kişi (% 10 )

Toplam 588 Kişi

Röportajlar
BİZİM ECEL İSTORİYALARIMIZ
İVAN RODİONOVİÇ KELEŞ – UZBEKİSTAN NEFTEGAZ SFERASININ İLERLENMESİNDÄ BÜÜK KATKIDA BULUNANNARDAN BİRİSİUzbekistanda İvan Keleş yaş&e...
»
»
Kim Kimdir
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklama
Gagauz Şarkıları
Biz kimiz
Facebook
Twitter
Baalantı
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
0,08ms