Bugün - 26 Nisan 2017 Çarşamba
Foto Galeri
Video Galeri
Biz kimiz
Reklama
Gagauz Şarkıları
Aza Ol
 Bize Ulaşın
www.meydangazetasi.com Logo
-
Hava Komrat °C
Haber Detayları

İNSANIN YAŞAMASINDAN…

      Bän hep meraklanêrım bizim tarihimizlän.

BİZİM ECEL İSTORİYALARIMIZ Haberi - 28 Kasım 2014 Cuma - 17:36
      Bän hep meraklanêrım bizim tarihimizlän.
Resmi küçültmek için üzerini tıklayın...

      Bän hep meraklanêrım bizim tarihimizlän.Yazın, bulunarkana Çadır Dolay bolniţasında, tanıştım orada, kazayaklı, Dmitriy Dançlan, angısı o vakıt 79 yaşındaydı, ilaçlanardı. Yoktu nasıl bän onunnan oturup biraz zaman geçirmeyim, çünkü pek severim üürenmää büük yaşta insannardan onnarın geçmişleri için. Kısa dialogumuzda o getirdi aklına eski olayları, zaman-zaman üzündeki buruşuklarda derin küsü görünärdi.

      Sanêrım, cenk sorası yılları düşünärkäna, onun aklına taa bir sürü zorluklarlan dolu olaylar gelärdi. Ama pek ta istekli annattı, ani kendisi sade 11 yaşındaydı 1946-cı yılda, açan Moldaviyayı sardı aaçlık. Esap aldım, ani okumaa-yazmaa islää bildiindän başka, musaafirim incä analiz yapardı aaçlık zamanın sebebi için. O söledi, ani kuraklık yıldan zeedä bu işin içindä başka işlär da vardı. Eer, öndercilär, ozaman zorlan almasaymıştılar insanın evindän ekinini hem başka imeliklerinin – okadar insan ölmiyceymişti. Ama erindeki küvetlär bu işi pek abartmışlar nicä Kazayakta, ölä başka küülerdä da, insandan alınmış bitki trofayadan hepsi imeliklär – bu da toplu ölümün baş sebebi olmuştu, - annadardı Dmitriy Stepanoviç. Bu erdä, musaafirim, dua etti Allaha, ani başka bölä aaçlık hiç biryerdä olmasın, deyni ondan taa çirkin bişey yok…

      Akılna getirdi Dmitriy Danç, sovetlär zamanını Kazayaan tarihindä da, kolhozun kurulma hem ilerlenmä vakıtları için, hem söledi biraz büünkü günümüz için da.

İsteerim okuyucularımıza tekrar sölemää, ani hepsi büük yada küçük devletlerin, kasabaların tarihlerini düzerlär sıradan insannar, ani yaşêrlar hem işlerlär toprakta, fabrikalarda. Sanêrım, ani bu annatma da genişledecek gagauzların istoriyasını…

  

-  Aaçlık vakıdında, bän artık 11 yaşında bir çocuktum, o üzdän bütün yaşamama aklımda kaldı o kara kıtlık günneri. Biraz da var aklımda rumın okupaţiyası günneri.

      Rumın zamanında, küü içindä, gezärdi jandarmalar. Onnar pek sert bakardılar ortalıkta olmasın karışmalık, sıkça uslandırardılar, kullanarak, kuvet metodlarını hem cezalandırmaları. Haliz pek kontroldäydi avşam üstü saat 9-10 gibi, artık herbir evin lampaları süünsün. Bunun için dolaşardılar hepsi sokakları hem araları. Ama rumunnar ikinci Dünnä cengindän sora 1944-cü yılda, heptenä gittilär küüyümüzdän, çünkü sovet askerleri avgust ayında kurtardılar Kazayaa hem nemţelerdän hem rumınnardan.

       Küüdä erleşti sovet kuvedi – komunistlär. Elbet, bän ozaman bir küçük vatandaştım, ama nicä dä büüklär sevinärdim eni kuvedin gelmesinä. Kaçarak gidärdik karşılamaa askerleri, tankları, ani girdilär Kazayaa. Tezlää, küüdä erleştilär ilk komsomolcular hem komunistlär. Ama cenktän sora, ilk vakıtlar, hep taa aaçtık hem sert zamandı. Bereket yufkacaydı nicä da 1944-tä ölä da 1945-tä, ama 1946-da sa büümlär heptän yandı sıcaktan.

      Anamdan-bobamdan işittim, ani nemţelär  hem romınnar küüdän gidärkäna hırsızlık yaparmıştılar, alıp insannarın imeliklerini, hayvannarını götürärmişlär hem da yakarmıştılar tarlaları. Bundan sora da sovetlär kuvedi çiftçilerä altından kalkamayacek kadar vergileri Kırmızı Armiyanın fonduna deyni koydu, devletin rezerva fonduna da ekmeklik vergisi koyuldu, bu sebeptän da çok insan kaybettik.

        Aaçlık zamanında bizim ayledä yaşardık ana-boba, dört kız, batü hem bän. Dädu hem babu yaşardıları ayırı. Şükür olsun Allaha – kimsemiz ölmedi, çıktık oradan, ama pek zorluklar çektik. İmelik hiç birtürlü da yoktu, dayanardık, aaç durardık.     İmelik malımız yoktu deyni önetim aldı ekini, papşoyu hem başka imelikleri - devletä. Pek sert davranarak, bizim erindeki kuvetlär seslärdilär öndercilerin her lafını hem uyardılar onnarın hepsi emirlerinä. Alıp bir incä sert uzun özel tel – arama yapardılar ekin ya başka işleri bulmaa deyni. İnsannar korkardılar ekmeksiz kalmaa, bu beterä savaşardılar saklamaa ekin kuyulara, tavana, türlü erlerä, deyni komsomollar bulamasınnar. Üstelik 1947-dä, kışın, pek sert suuklar urdu – insannar tepäylän ölmää başladılar.

       Sorêrsınız - ne iyäädiniz? -  Günnärlän – bişey! Sık-sık yapılardı kepekli su karışımı – jandra. Hepsi çarıkları yakardık ateştä da onnarı iyäädik. İyäädik koçerıjkanın ortasını, yazın da – ot, baa yapraklarını, tutardık toprak üstündä kaçınan, razgelän küçük hayvancıkları h.b.

      Gidärdik imäk punktlara, ani yardım veräädi Rusiya. Açan küüyä başladı demir yolunnan gelmää ekin, papşoy, semiçka –düüşärdik deyni toplama erä düşän teneleri. Kaldrıdıımız teneleri – hemen iyärdik.

Bän, edi kerä şiştim, hastalandım nicä çoyu, aar formada distrofiyaylan. Okadar şiştiydim, ani beni iki kişi kaldıramadı. Bolniţaya düşärdim, orada verärdilär gündä birär kaşık balık yaayı da başladım iileşmää. Çoyu ölärdi. Her sabaa bolniţadan ölüleri çıkarardılar. Her gün bän siiredärdim, nasıl kızaklarlan çıkarardılar ölü insannarı, angılarını atardılar büük kuyuya, ani bulunardı eski mezarlıın boyunda. Özel insannarı belirlärdilär selsovettän, onnar toplardılar ölüleri da atardılar o hayvan çukuruna. Ozaman yoktu kim kazsın, kimseyin kuvedi yoktu. Pek derin kaar hem kötü ayaz da vardı dışarda.

       Bän bilerim bir olay, açan bir kazayaklıyı - Mandajı, soyadı onun, koydular taligaya götürmää ölülär çukuruna, ama o taa yaşaardı. Toplayan insannar dedilär, ani hep okadar ölecek, yarın tekrar gelmemäk için götürmää karar verdilär. Ama, adam yalvardı braksınnar – da onu acıdılar, indirdilär taligadan, braktılar evindä. Aaçlıktan sora bu adam taa çok yaşadı, işledi tokta önderci da. Te bölä olaylar olardı ozaman.

        Biz yaşamakta kaldık Kirana lelümuzun hatırınnan. Onnarda vardı ekin hem papşoy, biraz taa zengindilär hem becermiştilär saklamaa ekin.

     1947- ci yılda oldu biraz taa kolay, çünkü yazın öndercilär başladılar vermää imelik sudasını. Ama açan açıldı “Kantinnär”, ozaman taa ii oldu. Sora Rusiyadan ekin geldi, da ayaa kalkındık.

          Bütün yaşamam – kolhozda geçti. İşlemää başladım 12 yaşından beeri. Çok işledim Mişa enistä hem Kirana lelünun tarlalarında. Açan da kolhoz kuruldu, çocuk olarak – sürmää, ekmää yardım edärdim. Beygirin dizginnerini doorudardım. Elbet, büüklerdän çok yumuruk ta idim, işi üürenenä kadar. Sora dört yıl işledim baalar brigadasında zvenevoy. Ürendim fidancılık işinä, fidannarlan zanaatlanardım. Taa sora traktorculuu üürendim da çok yıl işledim T-40 traktorunda.         MTF-da işledim 15 yıl, açan firmada vardı 1200 inek. Firmanın başında bulunardı Mihail Terzinov, aklımda kaldı Kannı da – büük iş eriydi. Biz 15 inek ahırlarının hepsi işlerini yapardık, bızaalara da ayırı bakardık. 24 saatta – 15 ton süt saalardı. Bän inekleri alaflardım. Şindiki vakıt yok bir da inek, bu çok güç hem kötü iş. Tarlaları da prost işlerlär büün. Kolhozun ilk başıydı Pötr Kior, Maksim İvanoviç, Nikolay Taşçi, Vasiliy Kostov, Dmitriy Uzun – ii işledilär…

       Eşimnän, Elenaylan İvoglo, büüttük üç kız hem bir olan. Var edi unukamız hem iki unukamızın unukası. Büük kızımız, Aleksandra, sözleşmeyä görä Vorkutada işledi, sora Smolensk oblastindä erleşti. Oolumuz - Peti Belarusiyada tehnikuma üürenmää gitti – orada da yaşêr. İkinci kızımız - ayırı yaşêr. Küçük kızımız – Valentina, bizimnän bilä, var nicä demää, ani bakêr da bizi.

      Saa olsun uşaklarım! Şükür ederim Allaha, ani yaşêrım, atlattım cenktän sora zor vakıtları, aaçlıı. Şindi kablederim pensiya, angısı hiç bişeyä etmeer, ama uşaklarım yardım ederlär, çaarêrlar Rusiyaya beni, ama şindilik istämeerim – evdä taa islää.

 

                                                                         Konstantin Kurdoglo

 

 
Anahtar Kelimeler:
Kaynak / Editör:
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu habere hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer BİZİM ECEL İSTORİYALARIMIZ Haberleri

BİZİM ECEL İSTORİYALARIMIZ
Diğer Başlıklar

Türkiye'den GRT'ye teknik yardım
Общество турецко-молдавской дружбы издало более 34 тысяч экземпляров гагаузских книг
Türk Dünyasında Kadın
İvan ÇELAK – BALLAD
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 1. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 2. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 3. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 4. BÖLÜM
EVROPADAKİ TÜRK SOLUU GAGAUZLAR 5. BÖLÜM
E-kitap

Meydan Fm

Sesi duyabilmek için, videoları izlerken Meydan FM'i durdurunuz lütfen.

E-Gazeta
Anket

Meydan! gazetası nasıl olmuş?


  
Beendim495 Kişi (% 84 )
  
Pek beenmedim35 Kişi (% 6 )
  
Çoktan lääzımdı olsun56 Kişi (% 10 )

Toplam 586 Kişi

Röportajlar
BİZİM ECEL İSTORİYALARIMIZ
İVAN RODİONOVİÇ KELEŞ – UZBEKİSTAN NEFTEGAZ SFERASININ İLERLENMESİNDÄ BÜÜK KATKIDA BULUNANNARDAN BİRİSİUzbekistanda İvan Keleş yaş&e...
»
»
Kim Kimdir
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklama
Gagauz Şarkıları
Biz kimiz
Facebook
Twitter
Baalantı
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
0,05ms