Haber Detayı
15 Kasım 2014 - Cumartesi 17:03 Bu haber 4298 kez okundu
 
YAKIN TARİHİMİZDÄN SESLÄR…
CÜMNÄ Haberi


        Bilermisiniz, ani Moldovada var taa bir küü, angısının adı Baurçu?

Eski Baurçu – bulunêr, Çadır-Lunga dolayında, ama taa bir Baurçu, Eni Baurçu, erleşik Moldovanın Kauşanı dolayında.

       Bu  küüdä, angısını dolaylêêrlar salt moldovan küüleri yaşêrlar var nicä demää sade gagauzlar. Kurdular onu 1922-ci yılda gagauzlar, ani geldilär Kauşan dolayına Çadır dolayındakı haliz Baurçu küüyündän. Bunun için bilgileri istoriya kiyatlarında siz bulamıycenız. Sade erli yaşayannardan işidäbileceyniz bu küüyün oluşması için, onun kurucuları için, neredän burayı gelmişlär hem nicä erleşmişlär.

        Kökleşmişlär Kauşan dolayında Baurçulular XX-ci  asirin çeketmesindä, açan rumın administraţiyası daadarmış boş erleri, tolokaları o insannara, kimin yokmuştu toprakları. Toloka ozamannar varmış çok, onuştan her bir kişiyä verärmişlär 3,5 ektar toprak.

       İlk, taşındılar Kauşan dolayına - Karapunarlı Nikifor,Telpiz Georgiy, haliz onnar da seftä başladılar işlemää buradakı bereketli toprakları. Biz  bulunduk  bu küüdä, tanıştık onun insannarınan, gördük onun sokaklarını, üürendik neredä, nezaman, nasıl erleşmiş onun yaşayannarı da kurulmuş yaşamak düzenini burada.

      Karşıladı bizi Nina Pamujak, o işleer üüredici komuşu küüdä Kırkaeşti dä. Nina Pamujak çalışmalarınnan Baurçu küüyündä açıldı muzey, neredä var nicä görmää kim kurmuş bu küüyü , gagauz halkın eski rubalarını, eveldän kullanılan tertipleri. Nina Pamujak annattı bizä bu küüyün istoriyası için hem  kim duudu ilk Baurçi küüyündä, nicä annaşıldı onnar taa yaşêrlar da büün saalıkta bulunêrlar.

     Unutmêrlar baurçulular kendi kökleri için. Bakmayarak ona, ani gagauzlar Kauşan dolayında yakın 100 yıla yaşêrlar moldovannar içindä, onnar  koruyabildilär kendi adetlerini da büünnän büün onnarı kullanêrlar. Elbetki  kablettilär hem bakêrlar çoyu moldvannarın adetlerini hem yortularını da. Ama en yakındakı  komuşu moldvan Kırkaeşti Noy küüyün yaşayannarı  da bakêrlar bizimcäsına Eski Eni yıl adetlerini hem da gagauzların milli yortularını  Hederlez, Kasım  günnerini h.b. Butürlü kaynaşmalar oldu buradaki küülerin arasında.

       Açan laf açıldı nasıl korunêr hem kullanılêr gagauz dili bu küüdä,  belli oldu, ani, nicä bütünä Gagauz avtonomiyasında, ölä burada da gagauz dili yavaş - yavaş kaybeler. Ama bu küüdä bu proţes taa da hızlı gider zerä hertaraftan sarılı moldovan küülerinnän. Bu bir. İkinci dä o, ani gagauz uşaklarının yok kolaylıkları üürensinnär ana dilini okullarda. Üçüncü dä, o beterä, ani küü bulunêr uzakta Gagauz avtonomiyasından, yok kolaylıkları seslesinär Gagauz radiosunu hem siiretsinär Gagauz televizionunu.

         Ama bakmayarak hepsi bu zorluklara altı yıl geri  Kauşan dolayının Baurçu küüyündä, kuruldu gagauzların etnografiya muzeyi.Yolumuz düştü muzeyä dooru. Nina Pamujak, gösterdi bizä eksponatları hem annattı kim yardımcı oldu onun açılmasında hem türlü eskiliklerin toplamasında. Bu girgin insan,  büük gururluklan gösterdi bizä onun anasının stenozluk fistanını, angısı sergili muzeyin en görümnü erindä...

     Bu küüyün yaşayannarı savaşêrlar kaybetmemää baalantıyı Gagauz avtonomiyasınan. Katılêrlar oluşlara angıları geçerlär bizdä, hem elbetki onnar da çaarêrlar muasafirlää , Gagauziyanın anılmış hem sıradan insannarını, jurnalistleri, istorikleri, artistleri.

       Eskidän,  Kauşan dolayının Baurçi küüyündä vardı kendi okulu makar başlankı klasların üürencileri için, ama optimizaţiya beterinä, ani geçer respublikamızda, bu küüdä okul kapandı, da şindi hepsi uşaklar bilgileri kabletmää deyni giderlär üürenmää komuşu küüyä Kırkaeştiyä. Hem da o üzerä, ani küüdä az insan yaşêr,  birleştirdilär bu küülerin primariyaralarını da. Ama ilaçlanmaa deyni geler sıra gitsinnär ya Kişnöva ya da Kauşana, annattı Nina Pamujak.

        En büük problemalardan birisi, angısı var büün küüdä, nicä da bütünä Moldovada - o migraţiya probleması.

      Muzeydän sora yolumuz dooruldu küüdä yaşayan veterana, Yalancı Dmitriya, angısı için Nina Pamujak annatıydı bizä, ani o küüdä en büük yaşlıların birisiymiş, çünkü o sayılêr bu küüydä ilk duan uşaklarından biri. Dmitriy Yalancı, pay aldı ikinci Dünnä cengindä. O annattı bziä nicä onun anası hem bobası gelmişlär yaşamaa bu erlerä,  annattı, ani 19 yaşındaydı, açan onu aldıydılar cengä. Ama az kim biler, ani o hem hep bu  küüyün yaşayanı  Georgiy Kurdoglo döktülär kendi kanını, deyni kurtarmaa topraamızı faşıst okupnatlarından.  Ozamannar, annadêr ihtär adam,  gagauzları hem bulgarları almaazdılar cengä, deyni düşmää fronta kimileri yazılardılar, ani onnarın milleti - molodvan. İkinci vetaran, Georgiy Kurdoglo, ani, yaşêr hep bu küüdä , cenk vakıdında etişmiş taa Germaniyaya, Elbaya kadar .

      Hepsi burada yaşayannar meraklı hem pek yakın geldi üreklerimizä, çünkü onnar bizim, bizdän. Sade bir parça zor vakıtta, kendinä çalışmalık boş toprak edenmäk için, ecel onnarı buralara getirtmiş.

Bu buluşmak hem tanışmak Eni Baurçu küüyünnän, onun insannarınnan oldu video çekimneri yaparkana gagauzların tarihini açıklayacek dokumental film için.

Film hazırlanêr “Meydan” gazetası hem “Meydan Mediya” firmasının tarafından.

 

                                                                                                           Galina MARESYEVA

Kaynak: Editör:
 
Etiketler:
Diğer Fotoğraflar










Yorumlar
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
En Çok Okunanlar
Alıntı Yazarlar
Komrat
Kar Yağışlı
Güncelleme: 13.12.2018
Bugün
-3° -
Cuma
-11° - -2°
Cumartesi
-6° -
Anketler
Meydan! gazetası nasıl olmuş?
Komrat

Güncelleme: 12.12.2018
İmsak
05:48
Sabah
07:20
Öğle
12:15
İkindi
14:36
Akşam
16:59
Yatsı
18:24
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Medipol Başakşehir
33
0
2
3
10
15
2
Kasımpaşa
26
0
5
2
8
15
3
Antalyaspor
26
0
5
2
8
15
4
Beşiktaş
25
0
4
4
7
15
5
Yeni Malatyaspor
25
0
4
4
7
15
6
Trabzonspor
25
0
4
4
7
15
7
Galatasaray
25
0
4
4
7
15
8
Atiker Konyaspor
21
0
4
6
5
15
9
Sivasspor
21
0
4
6
5
15
10
MKE Ankaragücü
20
0
7
2
6
15
11
Bursaspor
19
0
4
7
4
15
12
Göztepe
18
0
9
0
6
15
13
Akhisarspor
16
0
7
4
4
15
14
Alanyaspor
16
0
9
1
5
15
15
Kayserispor
15
0
8
3
4
15
16
BB Erzurumspor
14
0
7
5
3
15
17
Fenerbahçe
14
0
7
5
3
15
18
Çaykur Rizespor
11
0
6
8
1
15
Arşiv Arama
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı